TAR317 - Bilim Tarihi

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ

İNSAN VE TOPLUM BİLİMLERİ FAKÜLTESİ

TARİH

(2019 - 2020) Ders Bilgi Formu

Ders Adı	Kodu	Yarıyıl	T+U Saat	AKTS	Z / S
Bilim Tarihi	TAR317	5	3 + 0	5,0	Seçmeli

Birim Bölüm	Tarih - Lisans (Yüz yüze)
Amaç	Bu dersin temel amacı, bilimi tarihsel bir olgu olarak ele alarak öğrencilerin bilimsel bilginin farklı medeniyetler, dönemler ve toplumsal yapılar içinde nasıl üretildiğini, aktarıldığını ve dönüştüğünü kavramalarını sağlamaktır. Ders, bilimi yalnızca modern Batı dünyasına özgü bir ilerleme süreci olarak değil; Antik Çağ’dan Orta Çağ’a, İslam dünyasından erken modern döneme ve çağdaş bilime uzanan çok katmanlı, çok merkezli ve disiplinler arası bir tarihsel süreç olarak değerlendirmeyi hedeflemektedir. Bu bağlamda öğrencilerin, bilimin kültür, din, siyaset, ekonomi ve toplumsal ihtiyaçlarla olan ilişkisini tarihsel bağlamı içinde analiz edebilmeleri amaçlanmaktadır. Dersin önemli hedeflerinden biri, öğrencilerin bilimsel bilginin üretiminde rol oynayan farklı medeniyetleri ve entelektüel gelenekleri tanımalarını sağlamaktır. Antik Yunan, Roma, Hint, Çin ve Mezopotamya bilim gelenekleri ile İslam medeniyetinde gelişen matematik, astronomi, tıp, fizik, kimya ve doğa bilimleri; bu alanlardaki bilgi aktarımı, tercüme faaliyetleri ve kurumsallaşma süreçleri çerçevesinde ele alınacaktır. Öğrencilerin, bilimin tarihini doğrusal ve tek yönlü bir ilerleme anlatısı olarak değil, süreklilikler, kırılmalar ve etkileşimler üzerinden değerlendirmeleri hedeflenmektedir. Ders ayrıca, bilim tarihinin temel kavramları, yöntemleri ve kaynakları konusunda öğrencilere metodolojik bir donanım kazandırmayı amaçlamaktadır. Bilimsel metinlerin tarihsel bağlamda okunması, bilim insanlarının toplumsal konumları, bilim–iktidar ilişkileri, bilimsel otoritenin inşası ve bilimsel bilginin meşruiyet kazanma süreçleri dersin temel tartışma alanları arasındadır. Bu doğrultuda öğrencilerin eleştirel düşünme, karşılaştırmalı analiz yapma ve disiplinler arası perspektif geliştirme becerilerinin güçlendirilmesi hedeflenmektedir. Son olarak ders, öğrencilerin bilim tarihine ilişkin konularda akademik araştırma yapabilme, birincil ve ikincil kaynakları değerlendirme, bilimsel etik ilkeleri gözetme ve elde edilen verileri yazılı ve sözlü biçimde sunabilme yetkinliği kazanmalarını amaçlamaktadır. Böylece öğrenciler, bilimi tarihsel bağlamı içinde anlayabilen, bilimsel bilginin toplumsal ve kültürel boyutlarını sorgulayabilen bireyler olarak yetiştirilecektir.
Ders İçeriği	Bu ders, bilim tarihini kronolojik ve tematik bir çerçeve içinde ele alarak Antik Çağ’dan günümüze uzanan bilimsel bilgi üretim süreçlerini incelemektedir. Dersin başlangıcında bilim tarihinin temel kavramları, tarih yazımı yaklaşımları ve kaynak türleri tanıtılacaktır. Antik Mezopotamya, Mısır, Hint ve Çin uygarlıklarında matematik, astronomi, tıp ve doğa bilgisi; Antik Yunan ve Roma dünyasında felsefe, matematik ve doğa bilimlerinin kurumsallaşması ele alınacaktır. Orta Çağ İslam dünyasında tercüme hareketleri, bilimsel kurumlar, rasathaneler, medreseler ve bilim insanlarının çalışmaları dersin önemli bir bölümünü oluşturacaktır. Matematikte el-Hârizmî, astronomide el-Battânî ve Bîrûnî, tıpta İbn Sînâ ve Râzî, fizikte İbnü’l-Heysem gibi isimlerin eserleri üzerinden bilimsel düşüncenin gelişimi analiz edilecektir. Bu süreçte bilginin Hint, Helenistik ve İslam dünyaları arasındaki dolaşımı vurgulanacaktır. Dersin devamında Avrupa Orta Çağı ve Rönesans dönemlerinde bilimsel bilginin yeniden yorumlanması, üniversitelerin ortaya çıkışı, deneysel yöntemin gelişimi ve bilimsel devrim tartışmaları ele alınacaktır. Kopernik, Galileo, Kepler ve Newton gibi bilim insanlarının çalışmaları erken modern bilim bağlamında değerlendirilecektir. Sanayi Devrimi, modern bilim kurumları, uzmanlaşma ve teknolojik gelişmeler de dersin kapsamı içindedir. Son bölümde ise 19. ve 20. yüzyıllarda bilim ve toplum ilişkileri, bilimsel bilginin etik boyutları, bilim–teknoloji etkileşimi ve çağdaş bilim tarihi yaklaşımları tartışılacaktır. Ders boyunca öğrencilerin metin çözümleme, karşılaştırmalı okuma ve eleştirel değerlendirme becerilerini geliştirmeye yönelik uygulamalara yer verilecektir.

Hafta	Konu
1	Bilim tarihine giriş ve temel kavramlar
1	Bilim Tarihine Giriş: Kavramlar, Amaçlar ve Yöntem (Bilim tarihinin tanımı, historiografya, temel kaynaklar ve yaklaşımlar)
2	Antik uygarlıklarda bilimsel düşünce: Mısır, Mezopotamya, vd.
2	Antik Mezopotamya ve Mısır’da Bilim (Astronomi, matematik, tıp ve pratik bilgi üretimi
3	Antik Yunan bilim ve felsefesi
3	Antik Yunan’da Bilimsel Düşüncenin Doğuşu (Doğa felsefesi, matematik, astronomi ve tıp)
4	Helenistik dönemde bilimsel gelişmeler
4	Helenistik ve Roma Dünyasında Bilim (Kurumsallaşma, ansiklopedik bilgi ve uygulamalı bilimler)
5	Roma/Bizans İmparatorluğu’nda bilim ve teknoloji
5	Hint ve Çin Bilim Gelenekleri (Mathematics, astronomy, medicine, and technology)
6	Orta Çağ İslam dünyasında bilimsel ilerlemeler.
6	Orta Çağ İslam Dünyasında Bilim: Tercüme Hareketleri (Bilginin aktarımı, Beytü’l-Hikme, kültürler arası etkileşim)
7	Orta Çağ Avrupa’sında bilim ve skolastik düşünce
7	İslam Medeniyetinde Bilimsel Disiplinler (Mathematik, astronomi, tıp, fizik ve kimya)
8	Ara sınav
8	Ara Sınav
9	Bilimsel devrim ve modern bilim yöntemleri
9	Avrupa Orta Çağı’nda Bilim ve Bilgi (Manastırlar, üniversiteler, skolastik düşünce)
10	17 ve 18. yüzyıllarda bilimsel keşifler
10	Rönesans ve Bilginin Yeniden Keşfi (Klasik miras, hümanizm, gözlem ve deney)
11	Sanayi Devrimi’nin bilim ve teknolojiye etkisi
11	Bilimsel Devrim Tartışmaları (16.–17. Yüzyıllar) (Kopernik, Galileo, Kepler, Newton)
12	Sanayi Devrimi’nin bilim ve teknolojiye etkisi
12	Bilim, Kurumlar ve Toplum (17.–18. Yüzyıllar) (Akademiler, dergiler, bilimsel otorite)
13	20. yüzyılda bilimsel paradigmalar ve gelişmeler
13	Sanayi Devrimi ve Modern Bilimin Kurumsallaşması (Teknoloji, uzmanlaşma, modern bilim anlayışı)
14	Günümüz bilim tarihi tartışmaları ve çok disiplinli yaklaşımlar
14	19. Yüzyılda Bilim ve Toplumsal Dönüşüm
15	Genel değerlendirme
15	20. Yüzyılda Bilim, Paradigmalar ve Etik
16	Yarıyıl Sonu Sınavı
16	Yarıyıl Sonu Sınavı

Program Çıktıları
1	Tarih alanında edindiği kuramsal ve uygulamalı bilgi birikimini; tarihsel olay, süreç ve olguları analiz etme, yorumlama ve anlamlandırma süreçlerinde etkin biçimde kullanır.
2	Tarihsel sorunları saptar, analiz eder ve uygun araştırma yöntemlerini kullanarak kanıta dayalı çözümler/açıklamalar geliştirir; süreç yönetiminde eleştirel analiz ve sentez yetkinliği sergiler.
3	Tarihsel sistemleri, kurumları ve süreçleri analiz eder; çağdaş Tarih yazıcılığı yöntemleri ve kaynak tenkidi vasıtasıyla tarihsel sorunsallara yönelik bilimsel açıklamalar/çözümler geliştirir.
4	Tarih disiplini dışındaki pedagoji, felsefe, sanat ve sosyal bilimlerin (siyaset, sosyoloji vb.) sunduğu kuramsal bilgileri tarihsel analiz süreçlerine entegre eder.
5	Tarih araştırmalarında; dijital beşeri bilimler araçlarını, dijital arşivleri ve veri tabanlarını etkin bir şekilde kullanır; araştırma süreçlerinde bilişim teknolojilerinden yararlanarak verileri dijital ortamda analiz eder.
6	Tarihsel bir araştırmayı bağımsız olarak tasarlar; birincil ve ikincil kaynaklardan veri toplar, analiz eder, yorumlar ve sonuçlarını bilimsel etik kurallara uygun biçimde raporlar ve sunar.
7	Bireysel ve disiplinler arası ekip çalışmalarında etkin rol alır; tarihsel sorunsallara yönelik tartışmalarda bilimsel etik çerçevesinde iş birliği yapar ve ortak projelerde sorumluluk üstlenir.
8	Türkçe’yi ve Osmanlı Türkçesi’ni yazılı ve sözlü olarak etkin ve akademik düzeyde kullanır; en az bir yabancı dilde Tarih literatürünü takip edebilecek düzeyde iletişim kurar.
9	Yaşam boyu öğrenme bilinciyle; Tarih disiplini ve ilgili alanlardaki bilimsel gelişmeleri takip eder, yeni bilgi kaynaklarına erişim sağlar ve mesleki yetkinliklerini sürekli günceller.
10	Tarih yazıcılığı ve mesleki uygulamalarda etik ilkeleri içselleştirir; bilimsel dürüstlük, nesnellik ve toplumsal sorumluluk bilinciyle hareket eder.
11	Tarihsel olay ve uygulamaların evrensel, toplumsal, kültürel, ekonomik ve hukuksal boyutlarını değerlendirir; çevre, sürdürülebilirlik ve insan hakları gibi küresel meselelere tarihsel derinlik ve perspektif kazandırarak çözüm süreçlerine katkı sağlar.

Ders Öğrenme Çıktısı - Program Çıktıları (1 -5 Puan Aralığı)

Ders Öğrenme Çıktısı	PÇ 1	PÇ 2	PÇ 3	PÇ 4	PÇ 5	PÇ 6	PÇ 7	PÇ 8	PÇ 9	PÇ 10	PÇ 11
Ortalama Değer	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-

https://ebs.bilecik.edu.tr/pdf/dersbilgigetir/232295

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ

İNSAN VE TOPLUM BİLİMLERİ FAKÜLTESİ

TARİH

(2019 - 2020) Ders Bilgi Formu

Hafta

Program Çıktıları

Ders Öğrenme Çıktısı - Program Çıktıları (1 -5 Puan Aralığı)