TAR467 - Türk Müziği I

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ

İNSAN VE TOPLUM BİLİMLERİ FAKÜLTESİ

TARİH

(2025 - 2026) Ders Bilgi Formu

Ders Adı	Kodu	Yarıyıl	T+U Saat	AKTS	Z / S
Türk Müziği I	TAR467	7	2 + 0	3,0	Seçmeli

Birim Bölüm	Tarih - Lisans (Yüz yüze)
Amaç	Türk Müziği I dersinin temel amacı, öğrencilere Türk müziğinin bin yılı aşkın tarihsel gelişim sürecini ve bu süreçteki ana dönemleri öğretmektir. Bu bağlamda, makam, usul ve form gibi Türk müziğinin temel nazariyat (kuramsal) kavramlarını teorik ve işitsel olarak kavratmak hedeflenir. Ders, klasik Türk müziği repertuvarından seçkin örnek eserleri dinleme ve analiz etme yoluyla öğrencilerin müzikal birikimini ve analiz yeteneğini geliştirmeyi amaçlar. Ayrıca, Türk müziğinin sosyokültürel bağlamını, toplumsal işlevlerini ve diğer sanat dallarıyla olan etkileşimini irdeleyerek multidisipliner bir bakış açısı kazandırmak da dersin önemli hedefleri arasındadır. Nihai olarak, bu dersle öğrencilerin Türk müziğine dair sağlam bir alt yapı edinmeleri ve bu kadim geleneği eleştirel bir gözle değerlendirebilmeleri beklenmektedir.
Ders İçeriği	Bu ders kapsamında öncelikle Türk Müziği'nin tanımı, kapsamı ve temel kavramları üzerinde durulacak, ardından Türk Müziği'nin tarihsel arka planı ve kökenleri İslamiyet öncesi Orta Asya dönemine kadar derinlemesine incelenecektir. Türklerin İslamiyet'i kabulü ile birlikte müzik kültüründeki dönüşüm ve Mevlânâ, Abdülkâdir Merâgî gibi önemli figürlerin katkıları ele alınacak, Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluş döneminde müziğin konumu ve gelişimi analiz edilecektir. İstanbul'un fethinin müzik hayatı üzerindeki etkileri, Şehzade Korkut ve II. Mehmed gibi bestekar padişahların rolü değerlendirilecek, 15. ve 16. yüzyıllarda Türk Müziği nazariyatının sistemleşmesi ve yazılı kaynaklara geçiş süreci işlenecektir. III. Selim ve Hammâmîzâde İsmâil Dede Efendi'nin bestecilik anlayışları ve dönemlerinin karakteristik özellikleri irdelenecek, Batılılaşma dönemi Türk Müziği'ne etkileri ve çok seslilik denemeleri tartışılacaktır. Cumhuriyet'in ilanı sonrası müzik politikaları ve Türk Müziği'ne yansımaları, radyo ve konservatuvarların kuruluş süreçleri detaylandırılacak, Türk Müziği'nde kullanılan temel notasyon sistemi ve porte bilgisi uygulamalı olarak gösterilecektir. Makam kavramının tanımı, unsurları (seyir, karar, güçlü, asma karar) ve çeşitli makam aileleri (Basit, Şed, Bileşik, Mürekkep) ayrıntılı bir şekilde açıklanacak, Rast, Uşşak, Hüseynî, Hicaz, Nihavend ve Kürdî gibi temel makamların seyir özellikleri örnek eserler üzerinden dinletilecek ve analiz edilecektir. Usul kavramı, vuruş yapıları ve aksak ritim anlayışı öğretilecek, Semai, Sofyan, Düyek, Aksak, Curcuna ve Türk Aksağı gibi küçük usullerin yapısal özellikleri ve kullanım alanları gösterilecektir. Büyük usullere (Zencir, Hafif, Devr-i Kebir vb.) giriş yapılacak ve bu usullerin formlarla olan ilişkisi incelenecektir. Türk Müziği'ndeki başlıca vokal ve enstrümantal formlar olan Kâr, Beste, Ağır Semai, Yürük Semai, Şarkı, Taksim, Saz Semaisi, Peşrev, Longa ve Oyun Havası gibi formların yapısal analizi yapılacaktır. Her bir formun icra pratiğindeki yeri, güfte-melodi ilişkisi ve usul-form bağlantısı örneklerle pekiştirilecektir. Geleneksel icra ortamları (meclis, mevlevihane, saray) ve çalgı toplulukları (ince saz, kaba saz) tanıtılacak, sazendelik ve hanendelik kavramları üzerinde durulacaktır. Türk Müziği çalgılarının (Tanbur, Ney, Kemençe, Kanun, Ud, Keman, Viyola) tarihsel gelişimi, yapısal özellikleri ve icra tekniklerine dair bilgiler verilecektir. Dönemin seçkin bestekarlarının (Itrî, Dede Efendi, Hacı Arif Bey, Şevki Bey) biyografileri ve eserlerinin müzikal analizi yapılacak, Türk Müziği terminolojisi (perde, terennüm, meyan, zemin, nakarat vb.) özümsetilecektir. Türk Müziği'nde ezgi ve ritim ilişkisi, doğaçlama geleneği (taksim) ve kompozisyon teknikleri üzerine uygulamalı çalışmalar yürütülecektir. Dönem sonunda öğrencilerin, Türk Müziği'nin tarihsel evrimini, teorik çerçevesini, formlarını ve icra geleneklerini kavramış olmaları ve temel düzeyde makam ve usul analizi yapabilmeleri hedeflenmektedir.
EBS Koordinatörü	Fatih ÇİFTÇİ

Hafta	Konu
1	Türk Müziğinin Tanımı Ve Temel Kavramlarına Giriş
2	Türk Müziği Tarihine Genel Bir Bakış
3	İslamiyet Öncesi Türk Müziği Ve Temel Özellikleri
4	Osmanlı Dönemi Türk Müziğinde Kurumsal Yapı
5	Makam Nazariyesine Giriş Ve Basit Makamlar
6	Temel Makamların Seyir Özellikleri
7	Usul Bilgisine Giriş Ve Küçük Usuller
8	Ara Sınav
9	Büyük Usuller Ve Formlarla İlişkisi
10	Türk Müziği Formlarından Şarkı Ve Beste
11	Saz Eserleri Formları Peşrev Ve Saz Semaisi
12	Türk Müziği Çalgıları Ve Toplulukları
13	Geleneksel İcra Ortamları Ve Üslup
14	Cumhuriyet Dönemi Türk Müziği Ve Modernleşme
15	Türk Müziğinde Eğitim Ve Kurumlaşma
16	Yarıyıl Sonu Sınavı

Program Çıktıları
1	Tarih alanında edindiği kuramsal ve uygulamalı bilgi birikimini; tarihsel olay, süreç ve olguları analiz etme, yorumlama ve anlamlandırma süreçlerinde etkin biçimde kullanır.
2	Tarihsel sorunları saptar, analiz eder ve uygun araştırma yöntemlerini kullanarak kanıta dayalı çözümler/açıklamalar geliştirir; süreç yönetiminde eleştirel analiz ve sentez yetkinliği sergiler.
3	Tarihsel sistemleri, kurumları ve süreçleri analiz eder; çağdaş Tarih yazıcılığı yöntemleri ve kaynak tenkidi vasıtasıyla tarihsel sorunsallara yönelik bilimsel açıklamalar/çözümler geliştirir.
4	Tarih disiplini dışındaki pedagoji, felsefe, sanat ve sosyal bilimlerin (siyaset, sosyoloji vb.) sunduğu kuramsal bilgileri tarihsel analiz süreçlerine entegre eder.
5	Tarih araştırmalarında; dijital beşeri bilimler araçlarını, dijital arşivleri ve veri tabanlarını etkin bir şekilde kullanır; araştırma süreçlerinde bilişim teknolojilerinden yararlanarak verileri dijital ortamda analiz eder.
6	Tarihsel bir araştırmayı bağımsız olarak tasarlar; birincil ve ikincil kaynaklardan veri toplar, analiz eder, yorumlar ve sonuçlarını bilimsel etik kurallara uygun biçimde raporlar ve sunar.
7	Bireysel ve disiplinler arası ekip çalışmalarında etkin rol alır; tarihsel sorunsallara yönelik tartışmalarda bilimsel etik çerçevesinde iş birliği yapar ve ortak projelerde sorumluluk üstlenir.
8	Türkçe’yi ve Osmanlı Türkçesi’ni yazılı ve sözlü olarak etkin ve akademik düzeyde kullanır; en az bir yabancı dilde Tarih literatürünü takip edebilecek düzeyde iletişim kurar.
9	Yaşam boyu öğrenme bilinciyle; Tarih disiplini ve ilgili alanlardaki bilimsel gelişmeleri takip eder, yeni bilgi kaynaklarına erişim sağlar ve mesleki yetkinliklerini sürekli günceller.
10	Tarih yazıcılığı ve mesleki uygulamalarda etik ilkeleri içselleştirir; bilimsel dürüstlük, nesnellik ve toplumsal sorumluluk bilinciyle hareket eder.
11	Tarihsel olay ve uygulamaların evrensel, toplumsal, kültürel, ekonomik ve hukuksal boyutlarını değerlendirir; çevre, sürdürülebilirlik ve insan hakları gibi küresel meselelere tarihsel derinlik ve perspektif kazandırarak çözüm süreçlerine katkı sağlar.

Ders Öğrenme Çıktısı - Program Çıktıları (1 -5 Puan Aralığı)

Ders Öğrenme Çıktısı	PÇ 1	PÇ 2	PÇ 3	PÇ 4	PÇ 5	PÇ 6	PÇ 7	PÇ 8	PÇ 9	PÇ 10	PÇ 11
Türk Müziğinin Tarihsel Gelişim Sürecini Ana Hatlarıyla Açıklayabilir.	3	3	3	3	3	3	3	1	3	3	3
Makam Ve Usul Gibi Temel Nazariyat Kavramlarını Tanımlayabilir.	4	4	5	4	5	4	5	1	5	4	5
Klasik Türk Müziği Repertuvarına Ait Temel Düzeyde Eser Analizi Yapabilir.	5	4	5	4	5	4	5	1	5	4	5
Türk Müziği Çalgılarını Temel Düzeyde Tanıyabilir Ve Ayırt Edebilir.	5	4	5	4	5	4	5	1	3	4	3
Türk Müziğinin Kültürel Bağlamını Ve Toplumsal İşlevlerini Yorumlayabilir.	3	4	3	4	3	4	3	1	3	4	3
Ortalama Değer	4	3,8	4,2	3,8	4,2	3,8	4,2	1	3,8	3,8	3,8

https://ebs.bilecik.edu.tr/pdf/dersbilgigetir/349445