TAR466 - Siyaset Sosyolojisi II

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ

İNSAN VE TOPLUM BİLİMLERİ FAKÜLTESİ

TARİH

(2025 - 2026) Ders Bilgi Formu

Ders Adı	Kodu	Yarıyıl	T+U Saat	AKTS	Z / S
Siyaset Sosyolojisi II	TAR466	8	2 + 0	3,0	Seçmeli

Birim Bölüm	Tarih - Lisans (Yüz yüze. )
Amaç	Siyaset Sosyolojisi II dersi; öncelikle siyasetin neden toplumsal bir olgu olduğunun ve nasıl toplumsal bir olgu olarak değerlendirildiğinin öğretilmesini amaçlar. Bu doğrultuda, siyaset ve toplum arasındaki karşılıklı ilişkiyi incelemek için gerekli olan temel kavramlar ile farklı sosyolojik yaklaşımların da öğretilmesini amaçlamaktadır.
Ders İçeriği	Bu ders kapsamında öncelikle siyaset sosyolojisinin tanımı, kapsamı ve temel problematikleri ele alınarak öğrencilerin siyasal olguları sosyolojik bir perspektiften analiz edebilme becerisi kazanmaları amaçlanır. Dersin başlangıcında siyaset sosyolojisine ilişkin temel kavramlar tanıtılır ve bu kavramların toplumsal yapı ile ilişkisi ortaya konur. Siyaset sosyolojisinin çalışma alanına ilişkin farklı kuramsal yaklaşımların temel argümanları karşılaştırmalı olarak ele alınır. İktidar olgusu, farklı kuramsal yaklaşımlar üzerinden çok boyutlu biçimde ele alınır. Bu bağlamda Michel Foucault’nun “iktidarın her yerdeliği” yaklaşımı incelenerek iktidarın yalnızca kurumsal yapılarda değil, gündelik pratikler içinde de nasıl üretildiği tartışılır. Ardından Pierre Bourdieu’nün simgesel iktidar kavramsallaştırması ele alınarak kültürel sermaye, habitus ve alan ilişkisi çerçevesinde iktidarın yeniden üretim mekanizmaları analiz edilir. Meşruiyet ve otorite kavramları klasik sosyolojik kuramlar ışığında değerlendirilir. Dersin devamında siyasete ilişkin temel sosyolojik yaklaşımlar kuramsal bir bütünlük içinde ele alınır. İşlevselci yaklaşımın siyasal sistemi toplumsal bütünleşmenin bir unsuru olarak nasıl konumlandırdığı incelenir. Çoğulcu yaklaşımın farklı çıkar grupları arasındaki dengeye yaptığı vurgu analiz edilir. Elit teorisinin siyasal gücün belirli gruplar arasında yoğunlaştığına ilişkin savları değerlendirilir. Marksist-çatışmacı yaklaşımın siyaset ile ekonomik yapı arasındaki ilişkiyi nasıl kurduğu tartışılır. Siyaset olgusunun doğasına yönelik tartışmaların ilk bölümünde ekonomik determinizm yaklaşımı ele alınır ve bu yaklaşımın siyasal süreçleri ekonomik altyapı üzerinden açıklama biçimi analiz edilir. Marksist teori çerçevesinde siyaset kavramının nasıl konumlandırıldığı ve devletin sınıfsal niteliği üzerinde durulur. İkinci bölümde ise siyasetin göreli özerkliği tartışmaya açılır. Bu bağlamda Antonio Gramsci’nin hegemonya kavramı, rızanın üretimi ve ideolojik süreçler bağlamında değerlendirilir. Louis Althusser’in devletin ideolojik ve baskı aygıtlarına ilişkin yaklaşımı analiz edilerek ideolojinin yeniden üretim süreçlerindeki rolü tartışılır. Devletin ideolojik aygıtları ve baskı aygıtları arasındaki ayrım detaylı biçimde ele alınır. Siyasetin özerkliği tartışmaları çerçevesinde Ernesto Laclau ve Chantal Mouffe’un söylem kuramı ve hegemonya anlayışları değerlendirilir. Dersin ilerleyen aşamasında elitler ve siyaset ilişkisi tarihsel ve kuramsal bir perspektifle ele alınır. Vilfredo Pareto’nun elitlerin dolaşımı kuramı incelenir ve siyasal sistemlerin dinamik yapısı ile ilişkilendirilir. Gaetano Mosca’nın yönetici sınıf yaklaşımı değerlendirilerek siyasal iktidarın örgütlenme biçimleri tartışılır. Robert Michels’in oligarşinin demir yasası çerçevesinde örgütlerin kaçınılmaz biçimde elitist yapılara dönüşme eğilimi analiz edilir. Demokratik elitizm tartışmaları farklı kuramsal yaklaşımlar ışığında ele alınır. C. Wright Mills’in iktidar eliti kavramsallaştırması üzerinden modern toplumlarda siyasal ve ekonomik gücün yoğunlaşma biçimleri değerlendirilir. Dersin son bölümünde siyasal kültür, siyasal iletişim ve kamuoyu kavramları ele alınarak bireylerin siyasal tutum ve davranışlarının oluşum süreçleri analiz edilir. Siyasal katılım biçimleri ve iletişim araçlarının siyasal süreçler üzerindeki etkileri tartışılır. Temsil kavramı, demokratik sistemlerin işleyişi bağlamında değerlendirilir ve siyasal partilerin bu süreçteki rolü incelenir. Böylece ders boyunca öğrencilerin siyasal olguları çok boyutlu, eleştirel ve kuramsal bir çerçevede analiz edebilmeleri hedeflenir.
Ders Veren	Tuba SÜTLÜOĞLU

Hafta	Konu
1	Siyaset Sosyolojisinin Tanımı ve Kapsamı
2	İdeoloji, İktidar, Siyasal İktidar - I İktidarın heryerdeliği: Michel Foucault
3	İdeoloji, İktidar, Siyasal İktidar - II Simgesel iktidar: Pierre Bourdieu
4	Otorite, Meşruluk ve Meşruluk Tipleri
5	Siyasete İlişkin Temel Sosyolojik Yaklaşımlar: - İşlevselci Yaklaşım - Çoğulcu Yaklaşım - Elit Teorisi - Marksist-Çatışmacı Yaklaşım
6	Siyaset Olgusunun Doğasına Yönelik Tartışmalar - I - Ekonomik Determinizm Marksist Teori ve Siyaset
7	Tekrar
8	Ara Sınav
9	Siyaset Olgusunun Doğasına Yönelik Tartışmalar - II -Siyasetin Göreli Özerkliği: Gramsci ve Althusser: Hegemonya, Devlet, Sivil Toplum, Devletin İdeolojik Aygıtları, Devletin Baskı Aygıtları -Siyasetin Özerkliği: Laclau ve Mouffe
10	Elitler ve Siyaset - I - V. Pareto ve Elitlerin Dolaşımı - G. Mosca ve Yönetici Sınıf
11	Elitler ve Siyaset – II - R. Michels ve Oligarşinin Demir Yasası - Demokratik Elitizm Tartışmaları - C. Wright Mills ve İktidar Eliti
12	Siyasal Kültür, Siyasal İletişim ve Kamuoyu
13	Temsil ve Siyasal Partiler
14	Modernite ve Postmodernizm
15	Tekrar
16	Yarıyıl Sonu Sınavı

Ders İş Yükü	Çalışma Türü / Öğretim Metotlar	Süresi (Saat)	Sayısı
Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme	Gösterim	1	3
Dinleme ve anlamlandırma	Ders	3	14
Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme	Tartışmalı Ders	2	14
Ara Sınav 1		1	1
Kısa Sınav 1		1	1
Final		1	1
Ders İş Yükü:		76
AKTS (Ders İş Yükü / 25.5):		2,98

Program Çıktıları
1	Tarih alanında edindiği kuramsal ve uygulamalı bilgi birikimini; tarihsel olay, süreç ve olguları analiz etme, yorumlama ve anlamlandırma süreçlerinde etkin biçimde kullanır.
2	Tarihsel sorunları saptar, analiz eder ve uygun araştırma yöntemlerini kullanarak kanıta dayalı çözümler/açıklamalar geliştirir; süreç yönetiminde eleştirel analiz ve sentez yetkinliği sergiler.
3	Tarihsel sistemleri, kurumları ve süreçleri analiz eder; çağdaş Tarih yazıcılığı yöntemleri ve kaynak tenkidi vasıtasıyla tarihsel sorunsallara yönelik bilimsel açıklamalar/çözümler geliştirir.
4	Tarih disiplini dışındaki pedagoji, felsefe, sanat ve sosyal bilimlerin (siyaset, sosyoloji vb.) sunduğu kuramsal bilgileri tarihsel analiz süreçlerine entegre eder.
5	Tarih araştırmalarında; dijital beşeri bilimler araçlarını, dijital arşivleri ve veri tabanlarını etkin bir şekilde kullanır; araştırma süreçlerinde bilişim teknolojilerinden yararlanarak verileri dijital ortamda analiz eder.
6	Tarihsel bir araştırmayı bağımsız olarak tasarlar; birincil ve ikincil kaynaklardan veri toplar, analiz eder, yorumlar ve sonuçlarını bilimsel etik kurallara uygun biçimde raporlar ve sunar.
7	Bireysel ve disiplinler arası ekip çalışmalarında etkin rol alır; tarihsel sorunsallara yönelik tartışmalarda bilimsel etik çerçevesinde iş birliği yapar ve ortak projelerde sorumluluk üstlenir.
8	Türkçe’yi ve Osmanlı Türkçesi’ni yazılı ve sözlü olarak etkin ve akademik düzeyde kullanır; en az bir yabancı dilde Tarih literatürünü takip edebilecek düzeyde iletişim kurar.
9	Yaşam boyu öğrenme bilinciyle; Tarih disiplini ve ilgili alanlardaki bilimsel gelişmeleri takip eder, yeni bilgi kaynaklarına erişim sağlar ve mesleki yetkinliklerini sürekli günceller.
10	Tarih yazıcılığı ve mesleki uygulamalarda etik ilkeleri içselleştirir; bilimsel dürüstlük, nesnellik ve toplumsal sorumluluk bilinciyle hareket eder.
11	Tarihsel olay ve uygulamaların evrensel, toplumsal, kültürel, ekonomik ve hukuksal boyutlarını değerlendirir; çevre, sürdürülebilirlik ve insan hakları gibi küresel meselelere tarihsel derinlik ve perspektif kazandırarak çözüm süreçlerine katkı sağlar.

Ders Öğrenme Çıktısı - Program Çıktıları (1 -5 Puan Aralığı)

Ders Öğrenme Çıktısı	PÇ 1	PÇ 2	PÇ 3	PÇ 4	PÇ 5	PÇ 6	PÇ 7	PÇ 8	PÇ 9	PÇ 10	PÇ 11
Temsil kavramını açıklar ve siyasal partilerin gelişimi ile türlerini ilişkilendirebilir.	3	3	3	5	1	1	4	1	4	1	5
Siyasal kültür, siyasal iletişim ve kamuoyu kavramlarını açıklar ve bu kavramlar arasındaki bağlantıyı değerlendirir.	4	4	4	5	1	1	5	1	5	1	5
Siyasete ilişkin temel sosyolojik yaklaşımları açıklar.	5	5	4	5	1	1	5	1	5	3	5
Siyaset sosyolojisine ilişkin temel kavramları açıklar.	5	5	4	5	1	1	5	1	5	1	5
Siyaset sosyolojisinin kapsamına yönelik farklı yaklaşımları değerlendirir.	5	5	4	5	1	1	5	1	5	3	5
Ortalama Değer	4,4	4,4	3,8	5	1	1	4,8	1	4,8	1,8	5

https://ebs.bilecik.edu.tr/pdf/dersbilgigetir/349456