TAR313 - Türk Demokrasi Tarihi

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ

İNSAN VE TOPLUM BİLİMLERİ FAKÜLTESİ

TARİH

(2025 - 2026) Ders Bilgi Formu

Ders Adı	Kodu	Yarıyıl	T+U Saat	AKTS	Z / S
Türk Demokrasi Tarihi	TAR313	5	3 + 0	5,0	Seçmeli

Birim Bölüm	Tarih - Lisans (Yüzyüze)
Amaç	Bu dersin temel amacı, Osmanlı modernleşme evrelerinden günümüze kadar Türkiye’nin geçirdiği demokratikleşme süreçlerini, anayasal gelişmeleri ve siyasal kurumların dönüşümünü eleştirel bir perspektifle analiz etmektir. Müfredat kapsamında, mutlakiyetten parlamenter sisteme geçiş çabaları, tek partili dönemden çok partili hayata geçiş sancıları ve askeri müdahalelerin demokratik kültür üzerindeki etkileri tarihsel belgeler ışığında incelenir. Öğrencilerin; Türkiye’deki seçim sistemlerini, siyasi partilerin yapısını ve temel hak ve özgürlüklerin gelişimini küresel demokratik standartlarla karşılaştırmalı olarak kavramaları hedeflenir. Ayrıca ders, sivil toplumun güçlenme sürecini ve demokratik vatandaşlık bilincinin toplumsal inşasını sosyopolitik bir bağlamda ele alır. Son olarak bu eğitim, öğrencilere Türkiye’nin siyasal krizlerini ve çözüm arayışlarını bilimsel bir yöntemle analiz ederek, geleceğin demokratik kurumlarını yorumlayabilecek akademik bir donanım kazandırmayı amaçlamaktadır.
Ders İçeriği	Lale Devri ile ilk tohumları atılan Osmanlı modernleşme süreci, III. Selim’in Nizam-ı Cedit ıslahatlarıyla devlet yapısında köklü bir dönüşüm arayışına girmiş; II. Mahmut döneminde 1808 tarihli Sened-i İttifak ile padişahın mutlak yetkilerinin ilk kez hukuki bir belgeyle sınırlandırılması, Türk demokrasi tarihinin dönüm noktalarından biri olarak kayıtlara geçmiştir. Tanzimat ve Islahat fermanları ile kişisel hakların güvence altına alındığı Sultan Abdülmecid ve Abdülaziz dönemleri, hukuk devleti ilkesinin temellerini atarken; bu sürece damga vuran Jön Türk hareketi, 1876 yılında II. Abdülhamid’in tahta çıkışıyla beraber Türk tarihinin ilk anayasası olan Kanun-i Esasi’yi ve Birinci Meşrutiyet dönemini hayata geçirmiştir. 1878’den itibaren yaklaşık otuz yıl süren ve İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin muhalif bir güç olarak filizlendiği "İstibdad Dönemi"nin ardından, 1908’de ilan edilen II. Meşrutiyet ile çok partili siyasal hayat ve parlamenter denetim tecrübesi yoğunlaşmış, ancak I. Dünya Savaşı’nın yıkıcı etkisiyle bu demokratik ivme geçici bir durgunluğa girmiştir. Mondros mütarekesi sonrası başlayan İstiklal Harbi sürecinde, 1920’de TBMM’nin açılması ve 1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye) ile "Hâkimiyet kayıtsız şartsız milletindir" ilkesinin tescil edilmesi, savaş koşulları gereği uygulanan "güçler birliği" sistemine rağmen milli iradeyi esas kılan demokratik bir sıçrama teşkil etmiştir. Saltanatın kaldırılması ve Cumhuriyet’in ilanı ile perçinlenen bu süreçte, 1924’te Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ve 1930’da Serbest Cumhuriyet Fırkası denemeleriyle çok partili hayata geçiş arzusu somutlaşmış; ancak dönemin şartları gereği 1945’e kadar devam eden tek partili rejim ve CHP bünyesindeki Müstakil Grup gibi denetim mekanizmaları, tam demokratik standartların gerisinde kalsa da Cumhuriyet değerlerinin yerleşmesini sağlamıştır. 1945 yılından itibaren kalıcı olarak geçilen çok partili siyasal yaşam; 1960, 1971, 1980 askeri müdahaleleri, 28 Şubat süreci ve son olarak 15 Temmuz 2016 darbe girişimi gibi ağır kesintilere ve vesayet odaklarının baskılarına maruz kalsa da, her seferinde sivil siyasetin ve TBMM’nin meşruiyetine dönülmüş olması Türk halkının demokrasiyi içselleştirdiğinin en büyük kanıtı olmuştur. Diğer taraftan, 1925’teki Takrir-i Sükûn döneminden 1987’ye kadar uzanan sıkıyönetim uygulamaları ve terörle mücadele kapsamında başvurulan OHAL süreçleri, her ne kadar demokratik hakların kısıtlanması bağlamında eleştirilse de, devletin bekası ve demokrasinin varlığını sürdürebileceği güvenli bir ortamın tesisi adına zorunlu araçlar olarak tarihsel süreçteki yerini almıştır.
Ders Veren	Selma GÖKTÜRK ÇETİNKAYA

Hafta	Konu
1	Demokrasi nedir? Demokrasinin Tarihsel Serüveni
2	Osmanlı Devleti'nde Demokrasi Anlayışı
3	Atatürk Döneminde Demokrasi ve Tek Parti Rejimi
4	İnönü Döneminde Demokrasi
5	Çok Partili Hayata Geçiş ve Demokrasi
6	Demokrat Parti Döneminde Demokrasi
7	Antidemokratik Bir Gelişme: 27 Mayıs Darbesi
8	Ara Sınav
9	1960'lı Yıllarda Demokrasi
10	12 Mart Muhtırası ve Demokrasi
11	1970'li Yıllarda Demokrasi
12	12 Eylül ve Demokrasi
13	1980'li Yıllarda Demokrasi
14	1990'lı Yıllarda Demokrasi
15	2000'li Yıllarda Demokrasi
16	Yarıyıl Sonu Sınav

Ders İş Yükü	Çalışma Türü / Öğretim Metotlar	Süresi (Saat)	Sayısı
Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme, takım çalışması	Beyin Fırtınası	2	14
Dinleme ve anlamlandırma	Ders	3	14
Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme	Tartışmalı Ders	3	14
Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme	Küçük Grup Tartışması	1	12
Ara Sınav 1		1	1
Kısa Sınav 1		1	1
Final		1	1
Ders İş Yükü:		127
AKTS (Ders İş Yükü / 25.5):		4,98

Program Çıktıları
1	Tarih alanında edindiği kuramsal ve uygulamalı bilgi birikimini; tarihsel olay, süreç ve olguları analiz etme, yorumlama ve anlamlandırma süreçlerinde etkin biçimde kullanır.
2	Tarihsel sorunları saptar, analiz eder ve uygun araştırma yöntemlerini kullanarak kanıta dayalı çözümler/açıklamalar geliştirir; süreç yönetiminde eleştirel analiz ve sentez yetkinliği sergiler.
3	Tarihsel sistemleri, kurumları ve süreçleri analiz eder; çağdaş Tarih yazıcılığı yöntemleri ve kaynak tenkidi vasıtasıyla tarihsel sorunsallara yönelik bilimsel açıklamalar/çözümler geliştirir.
4	Tarih disiplini dışındaki pedagoji, felsefe, sanat ve sosyal bilimlerin (siyaset, sosyoloji vb.) sunduğu kuramsal bilgileri tarihsel analiz süreçlerine entegre eder.
5	Tarih araştırmalarında; dijital beşeri bilimler araçlarını, dijital arşivleri ve veri tabanlarını etkin bir şekilde kullanır; araştırma süreçlerinde bilişim teknolojilerinden yararlanarak verileri dijital ortamda analiz eder.
6	Tarihsel bir araştırmayı bağımsız olarak tasarlar; birincil ve ikincil kaynaklardan veri toplar, analiz eder, yorumlar ve sonuçlarını bilimsel etik kurallara uygun biçimde raporlar ve sunar.
7	Bireysel ve disiplinler arası ekip çalışmalarında etkin rol alır; tarihsel sorunsallara yönelik tartışmalarda bilimsel etik çerçevesinde iş birliği yapar ve ortak projelerde sorumluluk üstlenir.
8	Türkçe’yi ve Osmanlı Türkçesi’ni yazılı ve sözlü olarak etkin ve akademik düzeyde kullanır; en az bir yabancı dilde Tarih literatürünü takip edebilecek düzeyde iletişim kurar.
9	Yaşam boyu öğrenme bilinciyle; Tarih disiplini ve ilgili alanlardaki bilimsel gelişmeleri takip eder, yeni bilgi kaynaklarına erişim sağlar ve mesleki yetkinliklerini sürekli günceller.
10	Tarih yazıcılığı ve mesleki uygulamalarda etik ilkeleri içselleştirir; bilimsel dürüstlük, nesnellik ve toplumsal sorumluluk bilinciyle hareket eder.
11	Tarihsel olay ve uygulamaların evrensel, toplumsal, kültürel, ekonomik ve hukuksal boyutlarını değerlendirir; çevre, sürdürülebilirlik ve insan hakları gibi küresel meselelere tarihsel derinlik ve perspektif kazandırarak çözüm süreçlerine katkı sağlar.

Ders Öğrenme Çıktısı - Program Çıktıları (1 -5 Puan Aralığı)

Ders Öğrenme Çıktısı	PÇ 1	PÇ 2	PÇ 3	PÇ 4	PÇ 5	PÇ 6	PÇ 7	PÇ 8	PÇ 9	PÇ 10	PÇ 11
Demokrasinin ne demek olduğunu analiz eder.	5	4	4	5	5	3	3	3	3	4	5
Osmanlı Döneminde demokrasinin gelişimini öğrenir.	4	4	4	4	5	3	2	3	3	3	4
Cumhuriyet Döneminde demokrasinin gelişimini öğrenir.	5	4	4	4	5	3	2	3	3	3	4
Demokrasiye ara verilen dönemlerde neler olduğunu öğrenir	5	5	4	4	5	3	3	3	3	5	5
Seçimlerin demokrasideki önemini öğrenir	4	4	3	4	5	2	2	3	3	4	5
Ortalama Değer	4,6	4,2	3,8	4,2	5	2,8	2,4	3	3	3,8	4,6

https://ebs.bilecik.edu.tr/pdf/dersbilgigetir/382012