TAR358 - Türk Edebiyatı Tarihi II

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ

İNSAN VE TOPLUM BİLİMLERİ FAKÜLTESİ

TARİH

(2025 - 2026) Ders Bilgi Formu

Ders Adı	Kodu	Yarıyıl	T+U Saat	AKTS	Z / S
Türk Edebiyatı Tarihi II	TAR358	6	2 + 0	3,0	Seçmeli

Birim Bölüm	Tarih - Lisans (Yüz yüze)
Amaç	Bu dersin temel amacı, Osmanlı klasik edebiyatının olgunluk döneminden başlayarak Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatına kadar uzanan tarihsel süreci, edebi akımlar ve ana metinler üzerinden bütüncül bir perspektifle incelemektir. Öğrencilerin, geleneksel yapıdan modern anlatı biçimlerine geçişteki estetik kırılmaları, Batılılaşma etkisindeki türsel değişimleri ve ulus-devlet inşası sürecinde edebiyatın üstlendiği toplumsal rolleri analiz edebilmesi hedeflenmektedir. Ayrıca, farklı siyasi ve kültürel dönemlerin edebi zihniyete yansımalarını eleştirel bir yaklaşımla değerlendirerek, modern Türk edebiyatının düşünsel ve sanatsal temellerinin kavratılması amaçlanmaktadır.
Ders İçeriği	Türk Edebiyatı Tarihi II dersi kapsamında, 15. yüzyıl Osmanlı estetiğinden Cumhuriyet döneminin çok sesli edebi yapısına kadar uzanan geniş bir süreç, tarihsel ve sosyolojik bağlamda ele alınmaktadır. Dersin ilk aşamasında, İstanbul'un fethiyle birlikte imparatorluk kimliğinin edebiyattaki yansımaları ve saray çevresinde şekillenen klasik üslubun kurumsallaşması analiz edilmektedir. 16. yüzyılın büyük ustaları Fuzûlî ve Bâkî’nin eserleri üzerinden, klasik şiirin imge dünyası, dil işçiliği ve tasavvufi derinliği kapsamlı bir şekilde işlenmektedir. Şair tezkirelerinin gelişimiyle birlikte edebi eleştirinin ve biyografi yazıcılığının ilk sistemli örnekleri üzerinde durulmaktadır. 17. yüzyılda ortaya çıkan Sebk-i Hindî akımının getirdiği kapalı anlatım ve soyut imajlar, dönemin şairlerinin beyitleri üzerinden çözümlenmektedir. Nâbî’nin temsil ettiği hikemî tarz ile şiirin toplumsal ve didaktik bir işlev kazanma süreci eleştirel bir perspektifle değerlendirilmektedir. 18. yüzyılda Nedim ile zirveye ulaşan mahallileşme akımı, günlük hayatın ve somut gerçekliğin edebi metne dahil edilişi bağlamında tartışılmaktadır. Şeyh Galib’in "Hüsn ü Aşk" mesnevisi, klasik estetiğin son büyük sentezi ve sembolik anlatımın zirvesi olarak detaylıca incelenmektedir. 19. yüzyılın başında gelenek ile yenilik arasında köprü kuran sanatçıların eserleri üzerinden klasik edebiyatın çözülme evreleri takip edilmektedir. Tanzimat Fermanı ile başlayan Batılılaşma süreci, Türk edebiyatına roman, modern tiyatro ve makale gibi yeni türlerin girişini sağlayan temel kırılma noktası olarak ele alınmaktadır. Şinasi, Namık Kemal ve Ziya Paşa gibi isimlerin eserlerinde "hürriyet", "vatan" ve "hak" gibi kavramların edebi karşılıkları analiz edilmektedir. Servet-i Fünûn döneminde edebiyatın bireysel ve melankolik bir kimliğe bürünmesi, estetik kaygıların toplumsal faydanın önüne geçişi üzerinden tartışılmaktadır. Fecr-i Âti topluluğunun sanat anlayışı ve saf şiir eğilimlerinin Türk edebiyatındaki ilk izleri ders içeriğine dahil edilmektedir. Milli Edebiyat akımıyla birlikte dilde sadeleşme hareketinin (Yeni Lisan) başarıya ulaşması ve edebiyatın İstanbul dışına, Anadolu’ya yöneliş süreci incelenmektedir. Kurtuluş Savaşı’nın edebi metinlerdeki yansıması, milli kimlik inşası ve bağımsızlık temalarının işlenişi örneklerle gösterilmektedir. 1923 sonrasında Cumhuriyet ideolojisinin edebi ürünler aracılığıyla topluma aktarılma süreci ve inkılap edebiyatı kavramı üzerinde durulmaktadır. Roman türünde Yakup Kadri ve Reşat Nuri gibi isimlerin eserleri üzerinden Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki toplumsal dönüşümler analiz edilmektedir. Şiirde Garip akımının geleneksel yapıyı yıkan çıkışı ve serbest nazmın Türk edebiyatındaki yükselişi detaylandırılmaktadır. Nâzım Hikmet’in toplumcu gerçekçi çizgisi ve şiire getirdiği yapısal yenilikler ideolojik ve sanatsal bağlamda tartışılmaktadır. İkinci Yeni akımının getirdiği yeni imge düzeni ve soyut anlatım biçimleri, modern Türk şiirinin gelişim evreleri içinde ele alınmaktadır. 1950 sonrası Türk romanında görülen modernist ve postmodernist eğilimler, anlatım tekniklerindeki çeşitlenme üzerinden incelenmektedir. Köy edebiyatı ve toplumcu gerçekçi yazarların Anadolu insanını ve sorunlarını ele alma biçimleri karşılaştırmalı olarak sunulmaktadır. Kadın yazarların Türk edebiyatındaki yükselişi, eserlerindeki tematik çeşitlilik ve kimlik arayışları özel bir başlık altında işlenmektedir. Hikaye türünün Sait Faik ile kazandığı yeni soluk ve durum hikayeciliğinin Türk edebiyatındaki evrimi takip edilmektedir. Dönemin siyasi olaylarının (1960 ve 1980 müdahaleleri gibi) edebi üretim üzerindeki kısıtlayıcı veya tetikleyici etkileri analiz edilmektedir. Metin analizi uygulamalarında, klasik beyitlerden modern şiirlere kadar uzanan bir yelpazede şerh ve yorum çalışmaları yapılmaktadır. Batı edebiyatı kuramlarının Türk yazarlar üzerindeki etkisi ve bu kuramların yerel temalarla nasıl harmanlandığı sorgulanmaktadır. Türk edebiyatının evrensel değerlerle girdiği diyalog ve dünya edebiyatı içindeki konumu dersin son bölümlerinde değerlendirilmektedir. Müfredat, imparatorluk birikiminden modern ulus edebiyatına geçişin zihniyet değişimlerini bilimsel bir titizlikle özetleyerek tamamlanmaktadır. Sonuç olarak bu ders, öğrenciye köklü bir geçmişin üzerine inşa edilen modern Türk edebiyatının estetik ve düşünsel evrimini kavratmayı amaçlamaktadır.
EBS Koordinatörü	Fatih ÇİFTÇİ Sabanur YILMAZ

Hafta	Konu
1	Klasik Estetik
2	Fuzûlî - Bâkî
3	Tezkire Geleneği
4	Sebk-i Hindî
5	Hikemî Tarz
6	Mahallileşme Akımı
7	Şeyh Galib
8	Ara Sınav
9	Tanzimat Edebiyatı
10	Servet-i Fünûn
11	Milli Edebiyat
12	Cumhuriyet Romanı
13	Garip Akımı
14	İkinci Yeni
15	Modernist Eğilimler
16	Yarıyıl Sonu Sınavı

Program Çıktıları
1	Tarih alanında edindiği kuramsal ve uygulamalı bilgi birikimini; tarihsel olay, süreç ve olguları analiz etme, yorumlama ve anlamlandırma süreçlerinde etkin biçimde kullanır.
2	Tarihsel sorunları saptar, analiz eder ve uygun araştırma yöntemlerini kullanarak kanıta dayalı çözümler/açıklamalar geliştirir; süreç yönetiminde eleştirel analiz ve sentez yetkinliği sergiler.
3	Tarihsel sistemleri, kurumları ve süreçleri analiz eder; çağdaş Tarih yazıcılığı yöntemleri ve kaynak tenkidi vasıtasıyla tarihsel sorunsallara yönelik bilimsel açıklamalar/çözümler geliştirir.
4	Tarih disiplini dışındaki pedagoji, felsefe, sanat ve sosyal bilimlerin (siyaset, sosyoloji vb.) sunduğu kuramsal bilgileri tarihsel analiz süreçlerine entegre eder.
5	Tarih araştırmalarında; dijital beşeri bilimler araçlarını, dijital arşivleri ve veri tabanlarını etkin bir şekilde kullanır; araştırma süreçlerinde bilişim teknolojilerinden yararlanarak verileri dijital ortamda analiz eder.
6	Tarihsel bir araştırmayı bağımsız olarak tasarlar; birincil ve ikincil kaynaklardan veri toplar, analiz eder, yorumlar ve sonuçlarını bilimsel etik kurallara uygun biçimde raporlar ve sunar.
7	Bireysel ve disiplinler arası ekip çalışmalarında etkin rol alır; tarihsel sorunsallara yönelik tartışmalarda bilimsel etik çerçevesinde iş birliği yapar ve ortak projelerde sorumluluk üstlenir.
8	Türkçe’yi ve Osmanlı Türkçesi’ni yazılı ve sözlü olarak etkin ve akademik düzeyde kullanır; en az bir yabancı dilde Tarih literatürünü takip edebilecek düzeyde iletişim kurar.
9	Yaşam boyu öğrenme bilinciyle; Tarih disiplini ve ilgili alanlardaki bilimsel gelişmeleri takip eder, yeni bilgi kaynaklarına erişim sağlar ve mesleki yetkinliklerini sürekli günceller.
10	Tarih yazıcılığı ve mesleki uygulamalarda etik ilkeleri içselleştirir; bilimsel dürüstlük, nesnellik ve toplumsal sorumluluk bilinciyle hareket eder.
11	Tarihsel olay ve uygulamaların evrensel, toplumsal, kültürel, ekonomik ve hukuksal boyutlarını değerlendirir; çevre, sürdürülebilirlik ve insan hakları gibi küresel meselelere tarihsel derinlik ve perspektif kazandırarak çözüm süreçlerine katkı sağlar.

Ders Öğrenme Çıktısı - Program Çıktıları (1 -5 Puan Aralığı)

Ders Öğrenme Çıktısı	PÇ 1	PÇ 2	PÇ 3	PÇ 4	PÇ 5	PÇ 6	PÇ 7	PÇ 8	PÇ 9	PÇ 10	PÇ 11
Klasik Osmanlı şiirinin estetik zirvesini ve üslup özelliklerini tanımlar.	3	3	3	4	3	3	5	5	3	3	3
Geleneksel edebiyattan Batı etkisindeki modern edebiyata geçiş sürecini açıklar.	3	3	3	4	3	3	5	5	3	3	3
Tanzimat'tan Cumhuriyet'e yeni edebi türlerin gelişimini ve işlevlerini kavrar.	3	3	3	4	3	3	5	5	3	3	3
Cumhuriyet dönemi edebi akımlarını ve toplumsal değişimle olan bağını analiz eder.	3	3	3	4	3	3	5	5	3	3	3
Modern Türk edebiyatındaki temel metinleri eleştirel bir bakış açısıyla yorumlar.	3	3	3	4	3	3	5	5	3	3	3
Ortalama Değer	3	3	3	4	3	3	5	5	3	3	3

https://ebs.bilecik.edu.tr/pdf/dersbilgigetir/382043