TAR208 - Türkiye Selçukluları Tarihi

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ

İNSAN VE TOPLUM BİLİMLERİ FAKÜLTESİ

TARİH

(2025 - 2026) Ders Bilgi Formu

Ders Adı	Kodu	Yarıyıl	T+U Saat	AKTS	Z / S
Türkiye Selçukluları Tarihi	TAR208	4	3 + 0	5,0	Zorunlu

Birim Bölüm	Tarih - Lisans (Yüz yüze)
Amaç	Bu dersin amacı, öğrencilere Büyük Selçuklu Devleti'nin devamı olarak Anadolu'da kurulan Türkiye Selçuklu Devleti'nin siyasi tarihini, kuruluş, yükseliş ve çöküş süreçlerini kapsamlı bir şekilde öğretmektir. Ders, Malazgirt Savaşı sonrası Anadolu'nun Türkleşme ve İslamlaşma sürecinde Selçukluların oynadığı kritik rolü, bu süreçte yaşanan iç ve dış mücadeleleri, Moğol istilasının etkilerini ve devletin idari, sosyal, ekonomik ve kültürel yapısını analiz etmeyi hedefler. Haçlı Seferleri'ne karşı verilen mücadeleler, Anadolu'daki ticari canlılığın teminatı olan kervansarayların önemi ve dönemin dinî-entelektüel hayatı üzerinde de durulacaktır. Temel kronikler ve modern akademik çalışmalar ışığında, öğrencilerin Türkiye Selçuklularını hem Orta Çağ İslam dünyası hem de sonrasında kurulan Osmanlı İmparatorluğu bağlamında değerlendirebilmesi sağlanacaktır. Nihai hedef, öğrencilerin Anadolu'nun etnik ve kültürel dokusunun şekillenmesinde Türkiye Selçuklularının bıraktığı mirası ve tarihsel önemi eleştirel bir bakış açısıyla kavramalarıdır.
Ders İçeriği	Anadolu'nun tarihî coğrafyasını ve Türkiye Selçukluları öncesi dönemde bölgede hüküm süren Bizans, Ermeni ve Gürcü devletlerinin siyasî durumunu ana hatlarıyla aktararak başlayan bu derste, ilk olarak Malazgirt Savaşı'nın (1071) hemen sonrasında Süleyman Şah liderliğinde İznik merkezli kurulan Türkiye Selçuklu Devleti'nin siyasî teşekkül süreci ve Büyük Selçuklularla olan bağı detaylandırılacak, kuruluş döneminde yaşanan iç çekişmeler, Haçlı Seferleri'nin ani ve yıkıcı etkisiyle devletin başkentini İznik'ten Konya'ya taşımak zorunda kalışı ve I. Kılıçarslan'ın bu olağanüstü koşullarda verdiği mücadeleler ele alınacaktır. Moğol istilası öncesi dönemde en parlak çağını yaşayan devletin, I. Mesud ve II. Kılıçarslan gibi hükümdarlar döneminde Anadolu'da siyasî birliği sağlama çabaları, 1176 Miryokefalon Savaşı'nın Bizans'ı Anadolu'dan atma noktasındaki stratejik önemi ve Anadolu'nun bir Türk yurdu olarak kesinleşmesi süreci tüm yönleriyle irdelenecek, ayrıca bu dönemde tarım, ticaret ve imar faaliyetlerinde kaydedilen ilerlemeler, özellikle uluslararası ticaret yollarının güvenliğini sağlamak amacıyla inşa edilen kervansaraylar ağı ve şehirlerdeki sosyo-ekonomik dönüşüm analiz edilecektir. III. Gıyaseddin Keyhüsrev'in kötü yönetimi, devlet otoritesinin zayıflaması, Baba İshak isyanı gibi iç karışıklıklar ve nihayetinde 1243 Kösedağ Savaşı'nda Moğollara karşı alınan kesin yenilginin ardından Türkiye Selçuklu Devleti'nin bir yarı sömürge haline gelerek İlhanlılar'a tabi olması, bu süreçte merkezî otoritenin tamamen çökmesi, taht kavgalarının yoğunlaşması ve Moğol valilerinin (Ilgın) fiilî yönetimi incelenecek, bu istikrarsız ortamda Türkmen beyliklerinin bağımsız hareket etmeye başlamasının, nihayetinde Osmanlı Beyliği de dahil olmak üzere, Anadolu'da yeni bir siyasî haritanın doğuşuna nasıl zemin hazırladığı değerlendirilecektir. Ders, siyasî tarihin yanı sıra, Türkiye Selçuklu toplumunun sosyo-kültürel ve ekonomik yapısını; gayrimüslim tebaayla olan ilişkileri ve İslam hukuku çerçevesindeki statülerini (zimmi); göçebe Türkmenler ile yerleşik Fars ve Rum nüfus arasındaki etkileşim ve çatışma dinamiklerini; Farsça'nın resmî dil olarak kullanımına rağmen Türkçe'nin edebî ve günlük hayattaki varlığını; tasavvufî akımların (Mevlevîlik, Bektâşîlik) yayılımını; Ahi teşkilatının iktisadî ve sosyal hayattaki merkezî rolünü; mimarîdeki abidevi eserlerin (Alâeddin Camii, Sırçalı Medrese, İnce Minareli Medrese) stilistik ve sembolik önemini; çini, hat ve tezhip gibi sanat dallarındaki estetik gelişmeleri; ve nihayetinde devletin yıkılışından sonra hem Anadolu beylikleri hem de Osmanlı İmparatorluğu üzerinde bıraktığı idarî, hukukî, askerî ve kültürel mirası kapsamlı bir şekilde işleyerek, öğrencilerin sadece bir hanedanın tarihini değil, bir coğrafyanın kimlik kazanma sürecini çok boyutlu olarak kavramasını amaçlamaktadır. Bu bağlamda, döneme ait başlıca kaynaklar olan İbn Bîbî'nin "el-Evâmirü'l-Alâiyye fi'l-umûri'l-Alâiyye"si, Kerîmüddin Mahmud-i Aksarayî'nin "Müsâmeretü'l-Ahbâr"ı gibi birincil kroniklerin yanı sıra, modern tarih yazımındaki farklı yorum ve metodolojiler de eleştirel bir bakış açısıyla tartışmaya açılacak, böylece öğrencilerin hem dönemin olaylarını hem de bu olayların nasıl kayda geçirildiği ve yorumlandığına dair bir historiyografik bilinç geliştirmesi hedeflenecektir.
Ders Veren	Vedat TURĞUT
EBS Koordinatörü	Fatih ÇİFTÇİ Vedat TURĞUT

Hafta	Konu
1	Anadolu'ya İlk Türk Akınları Ve Malazgirt Sonrası Süreç
2	Türkiye Selçuklu Devleti'nin Kuruluşu Ve Şekillenmesi
3	İlk Haçlı Seferleri'nin Anadolu'ya Etkileri
4	Devletin Konsolidasyonu Ve I. Mesud Dönemi
5	Altın Çağ: II. Kılıçarslan Ve Miryokefalon
6	İdarî, Askerî Ve Sosyal Teşkilat Yapısı
7	Ekonomi, Ticaret Ve Kervansaraylar Ağı
8	Ara Sınav
9	Moğol Tehdidinin Ortaya Çıkışı Ve Kösedağ
10	İlhanlı Hâkimiyeti Dönemi Ve Yönetim Krizi
11	Son Selçuklu Sultanları Ve Merkezî Otoritenin Çözülüşü
12	Bilim, Kültür Ve Sanat Hayatı
13	Mimari Ve Şehircilikteki Gelişmeler
14	Tasavvufi Akımlar Ve Ahi Teşkilatı
15	Türkiye Selçukluları'nın Mirası Ve Beyliklere Etkisi
16	Yarıyıl Sonu Sınavı

Ders İş Yükü	Çalışma Türü / Öğretim Metotlar	Süresi (Saat)	Sayısı
Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme	Tartışmalı Ders	3	14
Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme	Küçük Grup Tartışması	1	12
Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme, takım çalışması	Beyin Fırtınası	2	14
Dinleme ve anlamlandırma	Ders	3	14
Ara Sınav 1		1	1
Kısa Sınav 1		1	1
Final		1	1
Ders İş Yükü:		127
AKTS (Ders İş Yükü / 25.5):		4,98

Program Çıktıları
1	Tarih alanında edindiği kuramsal ve uygulamalı bilgi birikimini; tarihsel olay, süreç ve olguları analiz etme, yorumlama ve anlamlandırma süreçlerinde etkin biçimde kullanır.
2	Tarihsel sorunları saptar, analiz eder ve uygun araştırma yöntemlerini kullanarak kanıta dayalı çözümler/açıklamalar geliştirir; süreç yönetiminde eleştirel analiz ve sentez yetkinliği sergiler.
3	Tarihsel sistemleri, kurumları ve süreçleri analiz eder; çağdaş Tarih yazıcılığı yöntemleri ve kaynak tenkidi vasıtasıyla tarihsel sorunsallara yönelik bilimsel açıklamalar/çözümler geliştirir.
4	Tarih disiplini dışındaki pedagoji, felsefe, sanat ve sosyal bilimlerin (siyaset, sosyoloji vb.) sunduğu kuramsal bilgileri tarihsel analiz süreçlerine entegre eder.
5	Tarih araştırmalarında; dijital beşeri bilimler araçlarını, dijital arşivleri ve veri tabanlarını etkin bir şekilde kullanır; araştırma süreçlerinde bilişim teknolojilerinden yararlanarak verileri dijital ortamda analiz eder.
6	Tarihsel bir araştırmayı bağımsız olarak tasarlar; birincil ve ikincil kaynaklardan veri toplar, analiz eder, yorumlar ve sonuçlarını bilimsel etik kurallara uygun biçimde raporlar ve sunar.
7	Bireysel ve disiplinler arası ekip çalışmalarında etkin rol alır; tarihsel sorunsallara yönelik tartışmalarda bilimsel etik çerçevesinde iş birliği yapar ve ortak projelerde sorumluluk üstlenir.
8	Türkçe’yi ve Osmanlı Türkçesi’ni yazılı ve sözlü olarak etkin ve akademik düzeyde kullanır; en az bir yabancı dilde Tarih literatürünü takip edebilecek düzeyde iletişim kurar.
9	Yaşam boyu öğrenme bilinciyle; Tarih disiplini ve ilgili alanlardaki bilimsel gelişmeleri takip eder, yeni bilgi kaynaklarına erişim sağlar ve mesleki yetkinliklerini sürekli günceller.
10	Tarih yazıcılığı ve mesleki uygulamalarda etik ilkeleri içselleştirir; bilimsel dürüstlük, nesnellik ve toplumsal sorumluluk bilinciyle hareket eder.
11	Tarihsel olay ve uygulamaların evrensel, toplumsal, kültürel, ekonomik ve hukuksal boyutlarını değerlendirir; çevre, sürdürülebilirlik ve insan hakları gibi küresel meselelere tarihsel derinlik ve perspektif kazandırarak çözüm süreçlerine katkı sağlar.

Ders Öğrenme Çıktısı - Program Çıktıları (1 -5 Puan Aralığı)

Ders Öğrenme Çıktısı	PÇ 1	PÇ 2	PÇ 3	PÇ 4	PÇ 5	PÇ 6	PÇ 7	PÇ 8	PÇ 9	PÇ 10	PÇ 11
Türkiye Selçuklu Devleti'nin siyasi tarihini ana hatlarıyla açıklar.	5	3	5	3	2	3	2	3	4	3	4
Anadolu'nun Türkleşme ve İslamlaşma sürecindeki rolünü analiz eder.	5	5	4	5	2	4	3	4	4	4	5
Devletin idari, sosyal ve ekonomik yapısını değerlendirir.	5	4	5	4	3	4	3	4	4	3	5
Haçlı ve Moğol siyasetinin sonuçlarını yorumlar.	5	5	5	4	2	4	4	4	5	4	5
Selçuklu mirasının beylikler ve Osmanlılar üzerindeki etkisini tartışır.	4	4	5	4	3	5	3	4	5	4	5
Ortalama Değer	4,8	4,2	4,8	4	2,4	4	3	3,8	4,4	3,6	4,8

https://ebs.bilecik.edu.tr/pdf/dersbilgigetir/398055