TAR226 - İlhanlı Tarihi

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ

İNSAN VE TOPLUM BİLİMLERİ FAKÜLTESİ

TARİH

(2025 - 2026) Ders Bilgi Formu

Ders Adı	Kodu	Yarıyıl	T+U Saat	AKTS	Z / S
İlhanlı Tarihi	TAR226	4	3 + 0	5,0	Seçmeli

Birim Bölüm	Tarih - Lisans (Yüz yüze)
Amaç	İlhanlı Devleti'nin siyasi, askeri, sosyal ve ekonomik tarihini ana hatlarıyla kavratmak; Moğol göçer geleneği ile İran, Mezopotamya ve Anadolu'nun yerleşik kültürleri arasındaki etkileşimi ve bunun sonucunda ortaya çıkan idari, bilimsel ve kültürel sentezi analiz etmek bu dersin temel amaçlarındandır. Ayrıca, İlhanlıların İpek Yolu ticareti üzerindeki kontrolünün bölgesel ekonomiye etkileri ile Gazan Han döneminde yaşanan reform süreçleri ele alınacaktır. Nihai olarak, 13. ve 14. yüzyıllarda Orta Doğu'nun şekillenmesinde kritik bir rol oynamış bu devletin, hem Moğol İmparatorluğu hem de sonrasında kurulan devletler üzerindeki tarihsel mirasının değerlendirilmesi hedeflenmektedir.
Ders İçeriği	Bu ders, İlhanlı Devleti'nin (1256-1335) siyasi, iktisadi, sosyal ve kültürel tarihini multidisipliner bir yaklaşımla incelemeyi hedefler. Ders, İlhanlıların kökenlerini anlamak için Cengiz Han'ın mirası ve Moğol İmparatorluğu'nun kuruluş sürecini ele alarak başlayacaktır. Hülagü Han'ın Büyük Horasan'dan yola çıkışı, Abbasî Halifeliği'nin yıkılışı ve Bağdat'ın 1258'deki fethi, bölgedeki dengeleri nasıl değiştirdiği üzerinde durularak detaylandırılacaktır. İlhanlı-Memlük mücadelesi, Ayn Calut Savaşı'nın sonuçları ve Elbistan Muharebesi gibi askeri çatışmalar, jeopolitik dinamikler bağlamında derinlemesine analiz edilecektir. Ahmed Teküdar'ın İslamiyet'i kabulü ve Argun Han dönemindeki iç çekişmeler, devletin kimlik arayışındaki kritik dönüm noktaları olarak işlenecektir. Gazan Han'ın iktidara gelişi ve onunla başlayan köklü reformlar (ıslahat) hareketi, tarım, vergi sistemi (örneğin, divani topraklar), para ve hukuk alanlarındaki düzenlemeler özelinde incelenecektir. İlhanlı idari yapılanması, merkezi otorite ile yerel yönetimler (atabeylikler) arasındaki ilişkiler ve "soyurgal" gibi uygulamalar üzerinden tartışılacaktır. İlhanlılar döneminde İpek Yolu ticaretinin canlanması, uluslararası ticaret ağları, Tebriz gibi şehirlerin birer ticari merkez haline gelişi ve Venedik-Ceneviz tüccarlarıyla ilişkiler ekonomi-politik açıdan değerlendirilecektir. İlhanlı sarayında Budizm, Şamanizm, Hıristiyanlık ve İslamiyet'in bir arada var olma durumu, dini hoşgörü ve çatışma halleri, Reşidüddin Hamedani ve onun "Cami'üt-Tevarih" eseri gibi kaynaklar ışığında irdelenecektir. Bilim, sanat ve mimarideki gelişmeler, Meraga Rasathanesi, Sultaniye'deki Olcaytu Türbesi, minyatür sanatındaki Çin etkileri ve celali yazı stili gibi somut örnekler üzerinden takip edilecektir. Moğol göçer gelenekleri ile İran, Mezopotamya ve Anadolu'nun yerleşik Fars-İslam kültürünün kaynaşma süreci, "İlhanlı sentezi" kavramı çerçevesinde yorumlanacaktır. Anadolu'nun İlhanlı idaresi altındaki durumu, Moğol valileri, Anadolu Selçuklu Devleti ile ilişkiler ve beyliklerin yükselişi üzerindeki etkileri başlı başına bir inceleme konusu yapılacaktır. Ebu Said Bahadır Han'ın ardından yaşanan veraset krizleri, taht kavgaları ve merkezi otoritenin zayıflaması süreci, devletin çözülüşünü hazırlayan faktörler olarak mercek altına alınacaktır. İlhanlı sonrası dönemde ortaya çıkan Celayirîler, Çobanoğulları gibi devletler üzerindeki İlhanlı mirası, idari kurumların ve kültürel kodların sürekliliği açısından değerlendirilecektir. Dönemin birincil kaynakları (Aksarayî, Vassaf, Reşidüddin) ve modern tarihyazımındaki farklı ekoller (Gelenekselci, Revizyonist) eleştirel bir bakışla karşılaştırmalı olarak okunacaktır. Sonuç olarak bu ders, öğrencilerin, 13. ve 14. yüzyıl Orta Doğu ve Asya tarihinin şekillenmesinde kilit rol oynamış, Doğu ile Batı arasında benzersiz bir köprü kurmuş olan İlhanlı Devleti'ni tüm yönleriyle ve tarihsel bağlamı içinde kavramasını nihai hedef olarak belirlemektedir.
EBS Koordinatörü	Fatih ÇİFTÇİ

Hafta	Konu
1	Moğol İmparatorluğu'nun Mirası Ve İlhanlıların Kökeni
2	Hülagü Han'ın Seferleri Ve Bağdat'ın Fethi
3	İlhanlı-Memlük Mücadelesi Ve Ayn Calut Savaşı
4	İlhanlı Devlet Teşkilatı Ve İdari Yapı
5	İlhanlı Ekonomisi Ve İpek Yolu Ticareti
6	Gazan Han Öncesi Dini Politikalar
7	Gazan Han Dönemi Ve Islahat Hareketleri
8	Ara Sınav
9	Olcaytu Han Dönemi Ve Şii İlhanlık Projesi
10	İlhanlı Kültür Ve Bilim Hayatı
11	İlhanlı Mimari Ve Sanatı
12	Anadolu'da İlhanlı Hâkimiyeti
13	İlhanlı Sonrası Doğu'da Siyasi Durum
14	İlhanlı Tarihyazımı Ve Birincil Kaynaklar
15	İlhanlıların Tarihteki Yeri Ve Mirası
16	Yarıyıl Sonu Sınavı

Program Çıktıları
1	Tarih alanında edindiği kuramsal ve uygulamalı bilgi birikimini; tarihsel olay, süreç ve olguları analiz etme, yorumlama ve anlamlandırma süreçlerinde etkin biçimde kullanır.
2	Tarihsel sorunları saptar, analiz eder ve uygun araştırma yöntemlerini kullanarak kanıta dayalı çözümler/açıklamalar geliştirir; süreç yönetiminde eleştirel analiz ve sentez yetkinliği sergiler.
3	Tarihsel sistemleri, kurumları ve süreçleri analiz eder; çağdaş Tarih yazıcılığı yöntemleri ve kaynak tenkidi vasıtasıyla tarihsel sorunsallara yönelik bilimsel açıklamalar/çözümler geliştirir.
4	Tarih disiplini dışındaki pedagoji, felsefe, sanat ve sosyal bilimlerin (siyaset, sosyoloji vb.) sunduğu kuramsal bilgileri tarihsel analiz süreçlerine entegre eder.
5	Tarih araştırmalarında; dijital beşeri bilimler araçlarını, dijital arşivleri ve veri tabanlarını etkin bir şekilde kullanır; araştırma süreçlerinde bilişim teknolojilerinden yararlanarak verileri dijital ortamda analiz eder.
6	Tarihsel bir araştırmayı bağımsız olarak tasarlar; birincil ve ikincil kaynaklardan veri toplar, analiz eder, yorumlar ve sonuçlarını bilimsel etik kurallara uygun biçimde raporlar ve sunar.
7	Bireysel ve disiplinler arası ekip çalışmalarında etkin rol alır; tarihsel sorunsallara yönelik tartışmalarda bilimsel etik çerçevesinde iş birliği yapar ve ortak projelerde sorumluluk üstlenir.
8	Türkçe’yi ve Osmanlı Türkçesi’ni yazılı ve sözlü olarak etkin ve akademik düzeyde kullanır; en az bir yabancı dilde Tarih literatürünü takip edebilecek düzeyde iletişim kurar.
9	Yaşam boyu öğrenme bilinciyle; Tarih disiplini ve ilgili alanlardaki bilimsel gelişmeleri takip eder, yeni bilgi kaynaklarına erişim sağlar ve mesleki yetkinliklerini sürekli günceller.
10	Tarih yazıcılığı ve mesleki uygulamalarda etik ilkeleri içselleştirir; bilimsel dürüstlük, nesnellik ve toplumsal sorumluluk bilinciyle hareket eder.
11	Tarihsel olay ve uygulamaların evrensel, toplumsal, kültürel, ekonomik ve hukuksal boyutlarını değerlendirir; çevre, sürdürülebilirlik ve insan hakları gibi küresel meselelere tarihsel derinlik ve perspektif kazandırarak çözüm süreçlerine katkı sağlar.

Ders Öğrenme Çıktısı - Program Çıktıları (1 -5 Puan Aralığı)

Ders Öğrenme Çıktısı	PÇ 1	PÇ 2	PÇ 3	PÇ 4	PÇ 5	PÇ 6	PÇ 7	PÇ 8	PÇ 9	PÇ 10	PÇ 11
İlhanlı Devleti'nin siyasi ve askeri tarihini ana hatlarıyla açıklar.	5	4	5	4	5	4	5	2	5	4	5
İlhanlı idari ve ekonomik yapısının temel unsurlarını tanımlar.	5	4	5	4	5	4	5	2	5	4	5
Moğol geleneği ile İran ve İslam kültürlerinin etkileşimini analiz eder.	3	4	3	4	3	4	3	2	3	3	3
Dönemin birincil kaynaklarını ve modern tarih yazımını tanıyabilir.	3	3	3	3	3	3	3	2	3	5	4
İlhanlıların Orta Doğu tarihindeki yerini ve önemini değerlendirir.	4	5	4	5	4	5	4	2	4	5	4
Ortalama Değer	4	4	4	4	4	4	4	2	4	4,2	4,2

https://ebs.bilecik.edu.tr/pdf/dersbilgigetir/398085