TAR116 - Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ

İNSAN VE TOPLUM BİLİMLERİ FAKÜLTESİ

TARİH

(2025 - 2026) Ders Bilgi Formu

Ders Adı	Kodu	Yarıyıl	T+U Saat	AKTS	Z / S
Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II	TAR116	2	2 + 0	2,0	Zorunlu

Birim Bölüm	Tarih - Lisans (Yüz yüze)
Amaç	Bu dersin temel amacı, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş felsefesini oluşturan Atatürk ilkelerini ve modernleşme sürecindeki inkılapların toplumsal, siyasi ve hukuki temellerini öğrencilere aktarmaktır. Müfredat kapsamında, Türk İnkılabı'nın evrensel boyutları ele alınarak, Türkiye’nin çağdaşlaşma yolunda attığı stratejik adımlar bilimsel bir perspektifle incelenir. Öğrencilerin, Cumhuriyet dönemi siyasi gelişmelerini ve dış politika stratejilerini analiz ederek Türkiye’nin bugünkü konumunu tarihsel bir derinlikle anlamaları hedeflenir. Ayrıca, toplumsal kurumların laiklik ve demokrasi ekseninde yeniden yapılandırılma süreci üzerinden bir vatandaşlık bilinci oluşturulması amaçlanmaktadır. Son olarak, Atatürk düşünce sisteminin güncel meselelere ışık tutan yönlerinin kavratılması ve gençliğin milli-manevi değerlerle evrensel değerleri sentezlemesi temel gaye olarak belirlenmiştir.
Ders İçeriği	Bu ders, Türkiye Cumhuriyeti’nin siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel temellerinin atıldığı inşa sürecini merkezine alarak, Türk İnkılabı'nın stratejik safhalarını ve Atatürkçü düşünce sisteminin yapı taşlarını ayrıntılı bir biçimde inceler. Cumhuriyet’in ilanı ile başlayan süreçte, saltanatın kaldırılmasından sonra ortaya çıkan otorite boşluğunun nasıl doldurulduğu ve yeni devletin yönetim biçiminin hukuki dayanakları tartışılır. 1924 Anayasası’nın kabulü, güçler birliği ilkesinden güçler ayrılığına geçiş çabaları ve anayasal düzenin yerleşmesi dersin ilk aşamalarını oluşturur. Halifeliğin kaldırılması ile din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması, laiklik ilkesinin devlet mekanizmasına entegre edilmesi ve bu sürecin toplumsal yansımaları analiz edilir. Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti’nin lağvedilmesi, Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti’nin ayrılması gibi idari reformların demokratikleşme yolundaki önemi vurgulanır. Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile eğitimde birliğin sağlanması, medreselerin kapatılması ve modern eğitim kurumlarının inşası kültürel dönüşüm bağlamında ele alınır. Şapka ve Kıyafet İnkılabı ile toplumsal görünümün çağdaşlaşması, Tekke ve Zaviyelerin kapatılmasıyla hurafelerden arınmış bir toplum yapısının hedeflenmesi işlenir. Türk Medeni Kanunu’nun kabulü ile kadın-erkek eşitliğinin aile hukukunda tesis edilmesi ve hukuk sisteminin tamamen laikleşmesi dersin en kritik başlıklarından biridir. Miladi takvim, uluslararası saat ve ölçü birimlerine geçişin ekonomik entegrasyondaki rolü ve Batı dünyasıyla olan ilişkiler üzerindeki etkisi değerlendirilir. Harf Devrimi’nin okuryazarlık oranını artırma amacı, Millet Mektepleri’nin faaliyetleri ve dil devriminin ulusal kimlik inşasındaki yeri analiz edilir. Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu’nun kuruluşuyla "tarih" ve "dil" bilincinin bilimsel temellere oturtulması süreci aktarılır. Çok partili hayata geçiş denemeleri çerçevesinde Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ve Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kurulması ile bu süreçte karşılaşılan dirençler tartışılır. Şeyh Sait İsyanı, İzmir Suikastı girişimi ve Menemen Olayı gibi rejime yönelik tehditler ve bu olayların siyasi atmosfer üzerindeki etkileri incelenir. Ekonomik alanda İzmir İktisat Kongresi ile belirlenen Milli İktisat hedefleri, devletçilik ilkesinin zorunluluktan doğan uygulamaları ve Beş Yıllık Sanayi Planları ele alınır. Kabotaj Kanunu’nun denizlerdeki bağımsızlığı perçinlemesi, aşar vergisinin kaldırılmasıyla köylünün üzerindeki yükün hafifletilmesi ve tarımsal kalkınma hamleleri işlenir. Soyadı Kanunu ile unvanların kaldırılması ve toplumsal sınıfsızlık idealinin hayata geçirilmesi halkçılık ilkesi çerçevesinde anlatılır. Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesiyle demokrasinin tam temsiliyet ilkesine ulaşması ve Türk kadınının siyasi arenadaki konumu değerlendirilir. Atatürk dönemi Türk dış politikasının temel ilkesi olan "Yurtta Sulh, Cihanda Sulh" perspektifiyle Musul Meselesi, Boğazlar Sorunu ve Hatay’ın ana vatana katılması kronolojik olarak sunulur. Milletler Cemiyeti’ne üyelik, Balkan Antantı ve Sadabat Paktı gibi bölgesel ve küresel barış girişimleri Türkiye’nin diplomatik başarısı olarak ele alınır. Atatürk ilkeleri olan Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Devletçilik, Laiklik ve İnkılapçılık kavramlarının birbirini tamamlayan bütünsel yapısı kuramsal olarak açıklanır. Üniversite Reformu ile yükseköğretimin modernleştirilmesi, Köy Enstitüleri’nin felsefi temelleri ve halk eğitiminin önemi üzerinde durulur. Atatürk’ün ölümünden sonra İsmet İnönü dönemi, İkinci Dünya Savaşı yıllarında Türkiye’nin takip ettiği denge politikası ve savaşın toplumsal etkileri analiz edilir. Türkiye’nin Birleşmiş Milletler’e katılımı ve çok partili siyasi yaşama kesin geçiş süreciyle dersin tarihsel kapsamı tamamlanır. Öğrencilerin bu süreçleri sadece ezberlemeleri değil, neden-sonuç ilişkisi kurarak günümüz Türkiye’sinin kurumlarını yorumlayabilmeleri beklenir. Toplumsal değişimin dinamikleri, modernite ve gelenek çatışması ile milli egemenlik kavramının evrimi dersin tartışma zeminini oluşturur. Tarih bilincinin bir vatandaşlık sorumluluğu olarak aşılanması ve Atatürk’ün Gençliğe Hitabe’sindeki vizyonun geleceğe taşınması hedeflenir. Son olarak, Türk İnkılabı'nın sadece yerel bir hareket değil, sömürge altındaki diğer uluslara ilham veren evrensel bir model olduğu vurgulanarak ders neticelendirilir.
Ders Veren	Dilara USLU

Hafta	Konu
1	Cumhuriyet’in İlanı ve Siyasi Reformlar
2	Halifeliğin Kaldırılması ve Laikleşme Adımları
3	Hukuk İnkılabı ve Türk Medeni Kanunu
4	Eğitim ve Kültür Alanındaki Dönüşümler
5	Toplumsal Alandaki Düzenlemeler ve Modernleşme
6	Ekonomi Alanındaki Gelişmeler ve Devletçilik
7	Atatürk Dönemi Çok Partili Hayata Geçiş Denemeleri
8	Ara Sınav
9	Türk Tarih ve Dil Kurumlarının Kuruluşu
10	Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası (1923-1932)
11	Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası (1932-1938)
12	Atatürk İlkeleri: Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık
13	Atatürk İlkeleri: Devletçilik, Laiklik, İnkılapçılık
14	Atatürk Sonrası Türkiye: İkinci Dünya Savaşı Yılları
15	Çok Partili Siyasi Hayata Geçiş ve Genel Değerlendirme
16	Yarıyıl Sonu Sınavı

Ders İş Yükü	Çalışma Türü / Öğretim Metotlar	Süresi (Saat)	Sayısı
Dinleme ve anlamlandırma	Ders	3	14
Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme	Tartışmalı Ders	1	6
Ara Sınav 1		1	1
Kısa Sınav 1		1	1
Final		1	1
Ders İş Yükü:		51
AKTS (Ders İş Yükü / 25.5):		2

Program Çıktıları
1	Tarih alanında edindiği kuramsal ve uygulamalı bilgi birikimini; tarihsel olay, süreç ve olguları analiz etme, yorumlama ve anlamlandırma süreçlerinde etkin biçimde kullanır.
2	Tarihsel sorunları saptar, analiz eder ve uygun araştırma yöntemlerini kullanarak kanıta dayalı çözümler/açıklamalar geliştirir; süreç yönetiminde eleştirel analiz ve sentez yetkinliği sergiler.
3	Tarihsel sistemleri, kurumları ve süreçleri analiz eder; çağdaş Tarih yazıcılığı yöntemleri ve kaynak tenkidi vasıtasıyla tarihsel sorunsallara yönelik bilimsel açıklamalar/çözümler geliştirir.
4	Tarih disiplini dışındaki pedagoji, felsefe, sanat ve sosyal bilimlerin (siyaset, sosyoloji vb.) sunduğu kuramsal bilgileri tarihsel analiz süreçlerine entegre eder.
5	Tarih araştırmalarında; dijital beşeri bilimler araçlarını, dijital arşivleri ve veri tabanlarını etkin bir şekilde kullanır; araştırma süreçlerinde bilişim teknolojilerinden yararlanarak verileri dijital ortamda analiz eder.
6	Tarihsel bir araştırmayı bağımsız olarak tasarlar; birincil ve ikincil kaynaklardan veri toplar, analiz eder, yorumlar ve sonuçlarını bilimsel etik kurallara uygun biçimde raporlar ve sunar.
7	Bireysel ve disiplinler arası ekip çalışmalarında etkin rol alır; tarihsel sorunsallara yönelik tartışmalarda bilimsel etik çerçevesinde iş birliği yapar ve ortak projelerde sorumluluk üstlenir.
8	Türkçe’yi ve Osmanlı Türkçesi’ni yazılı ve sözlü olarak etkin ve akademik düzeyde kullanır; en az bir yabancı dilde Tarih literatürünü takip edebilecek düzeyde iletişim kurar.
9	Yaşam boyu öğrenme bilinciyle; Tarih disiplini ve ilgili alanlardaki bilimsel gelişmeleri takip eder, yeni bilgi kaynaklarına erişim sağlar ve mesleki yetkinliklerini sürekli günceller.
10	Tarih yazıcılığı ve mesleki uygulamalarda etik ilkeleri içselleştirir; bilimsel dürüstlük, nesnellik ve toplumsal sorumluluk bilinciyle hareket eder.
11	Tarihsel olay ve uygulamaların evrensel, toplumsal, kültürel, ekonomik ve hukuksal boyutlarını değerlendirir; çevre, sürdürülebilirlik ve insan hakları gibi küresel meselelere tarihsel derinlik ve perspektif kazandırarak çözüm süreçlerine katkı sağlar.

Ders Öğrenme Çıktısı - Program Çıktıları (1 -5 Puan Aralığı)

Ders Öğrenme Çıktısı	PÇ 1	PÇ 2	PÇ 3	PÇ 4	PÇ 5	PÇ 6	PÇ 7	PÇ 8	PÇ 9	PÇ 10	PÇ 11
Eğitim ve kültür devrimlerinin katkılarını değerlendirir.	5	4	5	5	2	3	3	3	4	3	5
Cumhuriyet değerlerini tarihsel perspektifle yorumlar.	5	4	5	5	2	4	3	4	5	5	5
Cumhuriyet dönemi siyasi ve hukuki reformlarını açıklar.	5	4	5	5	2	3	2	3	4	3	5
Atatürk ilkelerini ve modernleşme etkilerini tanımlar.	5	3	4	5	2	3	3	3	5	4	5
Atatürk dönemi diplomatik stratejilerini analiz eder.	5	5	5	4	3	4	4	4	5	4	5
Ortalama Değer	5	4	4,8	4,8	2,2	3,4	3	3,4	4,6	3,8	5

https://ebs.bilecik.edu.tr/pdf/dersbilgigetir/426084