TAR112 - Temel Bilgi Teknolojisi Kullanımı II

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ

İNSAN VE TOPLUM BİLİMLERİ FAKÜLTESİ

TARİH

(2025 - 2026) Ders Bilgi Formu

Ders Adı	Kodu	Yarıyıl	T+U Saat	AKTS	Z / S
Temel Bilgi Teknolojisi Kullanımı II	TAR112	2	2 + 0	2,0	Zorunlu

Birim Bölüm	Tarih - Lisans (yüz yüze)
Amaç	Bu dersin temel amacı, tarih bölümü öğrencilerinin dijital okuryazarlık becerilerini akademik seviyeye taşıyarak dijital beşerî bilimler alanında temel bir yetkinlik kazanmalarını sağlamaktır. Öğrencilerin tarihsel verileri dijital ortamlarda sistematik bir şekilde tasnif etme, analiz etme ve sunma becerilerinin geliştirilmesi hedeflenmektedir. Ders kapsamında, akademik yazım standartlarına uygun ileri düzey metin düzenleme teknikleri ve kaynakça yönetim yazılımlarının (Zotero, Mendeley vb.) etkin kullanımı üzerinde durulmaktadır. Ayrıca, dijital arşivlere erişim, veri tabanı sorgulama ve tarihsel haritalama araçlarının kullanımıyla öğrencilerin araştırma süreçlerini modern teknolojiyle entegre etmeleri amaçlanmaktadır. Son olarak, dijital platformlarda akademik içeriğin korunması ve paylaşılmasına yönelik etik ilkeler ile teknik yöntemlerin öğretilmesi dersin kapsamını tamamlamaktadır.
Ders İçeriği	Bu ders, tarih araştırmalarında dijital araçların kullanımına dair temel kavramların ve yöntemlerin kapsamlı bir incelemesiyle başlar. Bilgi teknolojilerinin tarih yazımındaki dönüşümünü ele alarak, dijital beşerî bilimler disiplininin temel taşlarını öğrencilerle paylaşır. Bilgisayar sistemlerinin tarihsel veri yönetimindeki rolünü tanımlarken, dosya organizasyonu ve güvenli veri depolama yöntemlerinin önemine vurgu yapar. Akademik bir metnin dijital ortamda nasıl yapılandırılması gerektiğini, sayfa düzeninden içindekiler tablosuna kadar en ince ayrıntılarıyla öğretir. Kelime işlemci programlarında stil kullanımı, dipnot yönetimi ve karmaşık tablo oluşturma teknikleri üzerinde durulur. Tarihsel metinlerin transkripsiyonu ve dijitalleştirilmesi süreçlerinde kullanılan Optik Karakter Tanımlama (OCR) teknolojilerinin çalışma prensipleri incelenir. Veri tabanı mantığının kavranması amacıyla, tarihsel öznelerin ve olayların ilişkisel veri modellerine nasıl aktarılacağı uygulamalı olarak gösterilir. Elektronik tablo yazılımları aracılığıyla tarihsel istatistiklerin hesaplanması, kronolojik veri setlerinin oluşturulması ve bu verilerin görselleştirilmesi sağlanır. Veri temizleme teknikleri kullanılarak, eski kayıtlardaki hatalı veya eksik bilgilerin nasıl standardize edileceği aktarılır. Öğrenciler, dünya çapındaki saygın dijital kütüphane ve arşivlerin (HathiTrust, Gallica, JSTOR vb.) gelişmiş arama parametrelerini kullanmayı öğrenirler. Birincil ve ikincil kaynakların dijital ortamda nasıl tasnif edileceği ve Zotero gibi kaynakça yönetim araçlarına nasıl entegre edileceği detaylandırılır. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kavramına giriş yapılarak, tarihsel haritaların sayısallaştırılması ve mekânsal analizlerin temel ilkeleri tanıtılır. Zaman dizini oluşturma araçları ile tarihsel olayların kronolojik olarak web tabanlı ortamlarda nasıl sunulacağı pratiğe dökülür. Web tasarımı ve dijital sergileme araçları kullanılarak, bir tarih araştırmasının halka açık bir portal haline getirilme süreçleri tartışılır. İnternet üzerindeki bilgi kirliliğiyle mücadele kapsamında, dijital kaynakların güvenilirliğini test etme ve eleştirel süzgeçten geçirme yöntemleri anlatılır. Telif hakları, açık erişim politikaları ve yaratıcı ortaklar (Creative Commons) lisansları gibi etik ve hukuki konular dersin merkezinde yer alır. Büyük veri (Big Data) kavramının tarih araştırmalarındaki potansiyel uygulamaları ve metin madenciliği tekniklerinin sınırları hakkında bilgi verilir. Sosyal ağ analizi yöntemleriyle, tarihsel figürler arasındaki ilişkilerin ağ haritaları üzerinden nasıl okunabileceği gösterilir. Dijital koruma yöntemleri öğretilerek, oluşturulan akademik içeriğin uzun vadeli olarak nasıl muhafaza edileceği üzerinde durulur. Sunum teknikleri bölümünde, görsel materyallerin akademik bir dille ve teknolojik imkanlarla harmanlanarak izleyiciye nasıl aktarılacağı simüle edilir. Bulut bilişim teknolojilerinin ortak araştırma projelerindeki iş birliği potansiyeli ve eş zamanlı çalışma olanakları değerlendirilir. Algoritmik düşünme becerisinin tarihsel analizlerdeki yeri ve mantıksal operatörlerin araştırma sorgularındaki etkinliği pekiştirilir. Yapay zekâ araçlarının tarihsel metin analizi ve çeviri süreçlerindeki mevcut durumu ve etik kullanım sınırları masaya yatırılır. Öğrencilerin kendi dijital araştırma portfolyolarını oluşturmaları teşvik edilerek, mezuniyet sonrası akademik kariyerlerine teknolojik bir temel hazırlanır. Bilginin dijitalleşme sürecinde uğradığı değişimler, tarih felsefesi perspektifinden eleştirel bir bakış açısıyla ders boyunca sorgulanır. Her hafta yapılan uygulamalarla, teorik bilginin somut projelere dönüştürülmesi hedeflenerek teknik beceriler kalıcı hale getirilir. Dersin sonunda öğrenciler, karmaşık tarihsel verileri dijital araçlarla işleyebilen ve modern dünyanın akademik taleplerine yanıt verebilen yetkin araştırmacılar olarak donatılır. Sonuç olarak bu içerik, bir tarihçinin kalem ve kağıttan dijital ekosisteme geçişindeki tüm teknik ve düşünsel basamakları tek bir çatı altında toplamaktadır.
Ders Veren	Mehmet KAVAK
EBS Koordinatörü	Fatih ÇİFTÇİ Mehmet KAVAK

Hafta	Konu
1	Dijital Beşerî Bilimlere Giriş ve Temel Kavramlar
2	Academic Writing: Advanced Word Processing Techniques
3	Kaynakça Yönetimi ve Atıf Yazılımları (Zotero/Mendeley)
4	Dijital Arşivler ve İleri Düzey Veri Arama Teknikleri
5	Tarih Araştırmalarında Veri Tabanı Mantığı ve Tasarımı
6	Elektronik Tablolar ile Tarihsel Veri Analizi
7	Veri Görselleştirme: Grafik ve Tablo Oluşturma
8	Ara Sınav
9	Optik Karakter Tanımlama (OCR) ve Metin Sayısallaştırma
10	Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Tarihsel Haritacılık
11	Dijital Kronoloji ve Zaman Dizini Araçları
12	Web Tabanlı Dijital Sergileme ve Yayıncılık
13	Sosyal Ağ Analizi ve Tarihsel Figür İlişkileri
14	Dijital Etik, Telif Hakları ve Bilgi Güvenliği
15	Yapay Zekâ ve Geleceğin Tarih Yazımı
16	Yarıyıl Sonu Sınavı

Ders İş Yükü	Çalışma Türü / Öğretim Metotlar	Süresi (Saat)	Sayısı
Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme	Tartışmalı Ders	3	14
Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme	Küçük Grup Tartışması	1	12
Dinleme ve anlamlandırma	Ders	3	14
Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme, takım çalışması	Beyin Fırtınası	2	14
Ara Sınav 1		1	1
Kısa Sınav 1		1	1
Dönem Sonu Uygulaması		1	1
Ders İş Yükü:		127
AKTS (Ders İş Yükü / 25.5):		4,98

Program Çıktıları
1	Tarih alanında edindiği kuramsal ve uygulamalı bilgi birikimini; tarihsel olay, süreç ve olguları analiz etme, yorumlama ve anlamlandırma süreçlerinde etkin biçimde kullanır.
2	Tarihsel sorunları saptar, analiz eder ve uygun araştırma yöntemlerini kullanarak kanıta dayalı çözümler/açıklamalar geliştirir; süreç yönetiminde eleştirel analiz ve sentez yetkinliği sergiler.
3	Tarihsel sistemleri, kurumları ve süreçleri analiz eder; çağdaş Tarih yazıcılığı yöntemleri ve kaynak tenkidi vasıtasıyla tarihsel sorunsallara yönelik bilimsel açıklamalar/çözümler geliştirir.
4	Tarih disiplini dışındaki pedagoji, felsefe, sanat ve sosyal bilimlerin (siyaset, sosyoloji vb.) sunduğu kuramsal bilgileri tarihsel analiz süreçlerine entegre eder.
5	Tarih araştırmalarında; dijital beşeri bilimler araçlarını, dijital arşivleri ve veri tabanlarını etkin bir şekilde kullanır; araştırma süreçlerinde bilişim teknolojilerinden yararlanarak verileri dijital ortamda analiz eder.
6	Tarihsel bir araştırmayı bağımsız olarak tasarlar; birincil ve ikincil kaynaklardan veri toplar, analiz eder, yorumlar ve sonuçlarını bilimsel etik kurallara uygun biçimde raporlar ve sunar.
7	Bireysel ve disiplinler arası ekip çalışmalarında etkin rol alır; tarihsel sorunsallara yönelik tartışmalarda bilimsel etik çerçevesinde iş birliği yapar ve ortak projelerde sorumluluk üstlenir.
8	Türkçe’yi ve Osmanlı Türkçesi’ni yazılı ve sözlü olarak etkin ve akademik düzeyde kullanır; en az bir yabancı dilde Tarih literatürünü takip edebilecek düzeyde iletişim kurar.
9	Yaşam boyu öğrenme bilinciyle; Tarih disiplini ve ilgili alanlardaki bilimsel gelişmeleri takip eder, yeni bilgi kaynaklarına erişim sağlar ve mesleki yetkinliklerini sürekli günceller.
10	Tarih yazıcılığı ve mesleki uygulamalarda etik ilkeleri içselleştirir; bilimsel dürüstlük, nesnellik ve toplumsal sorumluluk bilinciyle hareket eder.
11	Tarihsel olay ve uygulamaların evrensel, toplumsal, kültürel, ekonomik ve hukuksal boyutlarını değerlendirir; çevre, sürdürülebilirlik ve insan hakları gibi küresel meselelere tarihsel derinlik ve perspektif kazandırarak çözüm süreçlerine katkı sağlar.

Ders Öğrenme Çıktısı - Program Çıktıları (1 -5 Puan Aralığı)

Ders Öğrenme Çıktısı	PÇ 1	PÇ 2	PÇ 3	PÇ 4	PÇ 5	PÇ 6	PÇ 7	PÇ 8	PÇ 9	PÇ 10	PÇ 11
Akademik yazılım ve araçları uzmanlıkla kullanır.	4	3	2	3	5	5	3	1	5	3	2
Dijital araçlarla standartlara uygun kaynakça oluşturur.	3	4	4	2	5	5	2	1	4	5	2
Tarihsel verileri dijital ortamda analiz eder ve sunar.	4	5	4	3	5	5	4	1	4	4	3
Dijital arşiv ve veri tabanlarını etkin kullanır.	5	5	5	3	5	5	3	1	5	4	3
Dijital bilgi kullanımında akademik etik kuralları uygular.	2	3	3	2	5	5	4	1	4	5	4
Ortalama Değer	3,6	4	3,6	2,6	5	5	3,2	1	4,4	4,2	2,8

https://ebs.bilecik.edu.tr/pdf/dersbilgigetir/426087