| Ders Adı | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | AKTS | |
| Biçimsel Diller ve Soyut Makineler | BM329 | 5 | 3 + 0 | 4,0 |
| Birim Bölüm | BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ |
| Derece Seviye | Lisans - Zorunlu - Türkçe |
| Dersin Verilişi | Yüz yüze |
| EBS Koordinatörü | Prof. Dr. Uğur YÜZGEÇ (Yıl: 2020 - 2021) |
| Ders Veren | Prof. Dr. Uğur YÜZGEÇ |
| Amaç |
Programlama dillerin sınıflandırılması ve tanımlanmasında en temel düzeyde bilgi sahibi olup, soyut makineleri ve işlevlerini öğrenerek, programlama dilleri yeteneğinin geliştirilmesi. |
| Ders İçeriği |
Alfabe, Dil, Dilbilgisi, Dilbilgisi Sınıflar, Chomsky Sıradüzeni, Düzgün Dilbilgisi, Bağlamdan Bağımsız Dilbilgileri, CFG ve BNF Gösterimi, Ayrıştırma Ağacı,Soldan Özyineleme ve kaldırılması, Pompalama Teoremi, Karar verme problemi, Normal Biçimler, Yığıtlı Otomat, Bağlama Bağımlı Dilbilgileri, Doğrusal Bağımlı Otomatlar, Kısıtlamasız Diller, Turing makinesi. |
| Ders Kaynakları |
John E. Hopcroft, Rajeev Motwani, Jeffrey D. Ullman “Introduction to Automata Theory, Languages, and Computation 2E.”, Addison Wesley
Ü. Yarımağan, "Özdevinirler (Otomatlar) Kuramı ve Biçimsel Diller, 2. Baskı", Seckin Yayinevi |
| Açıldığı Öğretim Yılı | 2016 - 2017 2017 - 2018 2018 - 2019 2019 - 2020 2020 - 2021 2021 - 2022 2022 - 2023 2023-2024 2024 - 2025 2025 - 2026 2026-2027 |
| Yarıyıl İçi Çalışmalar | Katkı Yüzdesi (%) |
| Ara Sınav 1 | 30 |
| Kısa Sınav 1 | 10 |
| Kısa Sınav 2 | 10 |
| Toplam | 50 |
| Yarıyıl Sonu Çalışmalar | Katkı Yüzdesi (%) |
| Final | %50 |
| Toplam | %50 |
| Yarıyıl İçinin Başarıya Oranı | %50 |
| Yarıyıl Sonu Çalışmalar | %50 |
| Toplam | %100 |
| Kategori | Ders İlişki Yüzdeleri (%) |
|
Aktarılabilir Beceri Dersleri
|
0
|
|
Beşeri, İletişim ve Yönetim Becerileri Dersleri
|
0
|
|
Destek Dersleri
|
0
|
|
Ek Dersler
|
0
|
|
Kategori
|
0
|
|
Mesleki Seçmeli Dersler
|
0
|
|
Temel Meslek Dersleri
|
100
|
|
Uygulama Dersleri
|
0
|
|
Uzmanlık / Alan Dersleri
|
0
|
|
Yetkinlik Tamamlayıcı Ders
|
0
|
| Ders İş Yükü | Öğretim Metotlar / Öğretim Metodu | Süresi (Saat) | Sayısı | Toplam İş Yükü (Saat) |
| Dinleme ve anlamlandırma | Ders | 3 | 14 | 42 |
| Araştırma – yaşam boyu öğrenme, yazma, okuma, Bilişim | Sınıf Dışı Çalışma | 1 | 14 | 14 |
| Final | Final | 25 | 1 | 25 |
| Ara Sınav 1 | Ara Sınav 1 | 20 | 1 | 20 |
| Kısa Sınav 1 | Kısa Sınav 1 | 5 | 1 | 5 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 106 | |||
| AKTS = Toplam İş Yükü (Saat) / 25.5 (s) | 4,16 | |||
| AKTS | 4,0 | |||
| Hafta | Konu | Öğretim Metodu |
|---|---|---|
| 1 | Sonlu Özdevinir | |
| 2 | Deterministik Sonlu Özdevinir | Ders Sınıf Dışı Çalışma Tartışmalı Ders Problem Çözme |
| 3 | Deterministik olmayan Sonlu Özdevinir | Ders Sınıf Dışı Çalışma Tartışmalı Ders Problem Çözme |
| 4 | Moore ve Mealy Özdevinirleri | |
| 5 | Sonlu Özdevinirlerin İndirgenmesi | |
| 6 | Düzgün Kümeler ve Düzgün Deyimler | |
| 7 | Dilbilgisi ve Diller | |
| 8 | Düzgün Diller | Ders Sınıf Dışı Çalışma Tartışmalı Ders Problem Çözme |
| 10 | Dilbilgisinin Yalınlaştırılması | |
| 9 | Bağlamdan Bağımsız Dilbilgisi, Ayrıştırma Ağacı | |
| 11 | Chomsky ve Greibach Normal Biçimleri | |
| 12 | Yığıtlı Özdevinirler | |
| 13 | Turing Makineleri | |
| 14 | Ayrıştırma İşlemleri |
| Ders Öğrenme Çıktısı | Ölçme Değerlendirme | Öğretim Metodu | Öğrenme Faaliyeti |
| Bağlamdan bağımsız diller için ayrıştırma ağaçları ve yığıtlı otomatlar oluşturur, dil tanıma problemlerini çözer. | Yazılı Sınav | Ders Sınıf Dışı Çalışma Tartışmalı Ders Problem Çözme | Dinleme ve anlamlandırma Araştırma – yaşam boyu öğrenme, yazma, okuma, Bilişim Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme Önceden planlanmış özel beceriler |
| Sonlu otomatları tanımlar, belirli bir dili tanımak üzere otomat tasarlar ve otomatlar arasında dönüşüm yapar. | Yazılı Sınav | Ders Sınıf Dışı Çalışma Tartışmalı Ders Problem Çözme | Dinleme ve anlamlandırma Araştırma – yaşam boyu öğrenme, yazma, okuma, Bilişim Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme Önceden planlanmış özel beceriler |
| Turing makinelerinin çalışma prensiplerini açıklar, verilen hesaplama problemleri için Turing makinesi tasarlar ve hesaplanabilirlik kavramını yorumlar. | Yazılı Sınav | Ders Sınıf Dışı Çalışma Tartışmalı Ders Problem Çözme | Dinleme ve anlamlandırma Araştırma – yaşam boyu öğrenme, yazma, okuma, Bilişim Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme Önceden planlanmış özel beceriler |
| Biçimsel dilbilgilerini Chomsky hiyerarşisine göre sınıflandırır, bağlamdan bağımsız dilbilgileri oluşturur ve normal biçimlere dönüştürür. | Yazılı Sınav | Ders Sınıf Dışı Çalışma Tartışmalı Ders Problem Çözme | Dinleme ve anlamlandırma Araştırma – yaşam boyu öğrenme, yazma, okuma, Bilişim Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme Önceden planlanmış özel beceriler |
| Düzenli dilleri ve düzenli ifadeleri açıklar, otomatlarla ilişkilerini kurar ve sonlu otomatları minimize eder. | Yazılı Sınav | Ders Sınıf Dışı Çalışma Tartışmalı Ders Problem Çözme | Dinleme ve anlamlandırma Araştırma – yaşam boyu öğrenme, yazma, okuma, Bilişim Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme Önceden planlanmış özel beceriler |
DERS ÖĞRENME ÇIKTISI |
PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bağlamdan bağımsız diller için ayrıştırma ağaçları ve yığıtlı otomatlar oluşturur, dil tanıma problemlerini çözer. | 5 | 5 | 3 | - | - | - | - | - | - | - | ;
| Sonlu otomatları tanımlar, belirli bir dili tanımak üzere otomat tasarlar ve otomatlar arasında dönüşüm yapar. | 5 | 5 | 3 | - | - | - | - | - | - | - | ;
| Turing makinelerinin çalışma prensiplerini açıklar, verilen hesaplama problemleri için Turing makinesi tasarlar ve hesaplanabilirlik kavramını yorumlar. | 5 | 5 | 3 | - | - | - | - | - | - | - | ;
| Biçimsel dilbilgilerini Chomsky hiyerarşisine göre sınıflandırır, bağlamdan bağımsız dilbilgileri oluşturur ve normal biçimlere dönüştürür. | 5 | 4 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | ;
| Düzenli dilleri ve düzenli ifadeleri açıklar, otomatlarla ilişkilerini kurar ve sonlu otomatları minimize eder. | 5 | 4 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | ;
| Ortalama Değer | 5 | 4,6 | 2,6 | - | - | - | - | - | - | - |
