| Ders Adı | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | AKTS | |
| Radyasyon ve Radyasyondan Korunma | DAY5028 | 3 + 0 | 7,5 |
| Birim Bölüm | ACİL DURUM VE AFET YÖNETİMİ - YL |
| Derece Seviye | Lisansüstü - Seçmeli - Türkçe |
| Dersin Verilişi | Yüz yüze |
| EBS Koordinatörü | Doç. Dr. Adem SARIHAN (Yıl: 2025 - 2026) |
| Ders Veren | Doç. Dr. Adem SARIHAN |
| Amaç |
Bu dersin amacı, öğrencilerin iyonlaştırıcı radyasyonun fiziksel temellerini, çevresel davranışını ve biyolojik etkilerini bilimsel çerçevede kavramalarını; radyasyon kaynaklı olay ve afetlerde risk değerlendirmesi, korunma stratejileri ve karar verme süreçlerini teknik temelde analiz edebilecek yetkinliğe ulaşmalarını sağlamaktır. |
| Ders İçeriği |
Bu ders; iyonlaştırıcı radyasyonun temel fiziksel prensipleri, atom ve çekirdek yapısı, radyoaktif bozunma mekanizmaları ve yarı ömür kavramı ile başlar. Radyasyon türleri (alfa, beta, gama, nötron) ve maddenin radyasyonla etkileşimi ayrıntılı olarak incelenir. Radyasyon ölçüm teknikleri ve dedektör sistemleri ele alınır. Doz, dozimetri ve biyolojik etkiler bilimsel temelde değerlendirilir. Radyasyondan korunma prensipleri (zaman–mesafe–zırhlama), kontaminasyon ve dekontaminasyon süreçleri incelenir. Nükleer ve radyolojik olay türleri, çevresel yayılım, risk analizi ve afet yönetimi bağlamında müdahale stratejileri teknik çerçevede ele alınır. |
| Ders Kaynakları |
Knoll, G. F. (2010). Radiation Detection and Measurement (4th ed.). Wiley.
|
| Açıldığı Öğretim Yılı | 2022 - 2023 2025 - 2026 |
| Yarıyıl İçi Çalışmalar | Katkı Yüzdesi (%) |
| Ara Sınav 1 | 25 |
| Ödev 1 | 25 |
| Toplam | 50 |
| Yarıyıl Sonu Çalışmalar | Katkı Yüzdesi (%) |
| Final | %50 |
| Toplam | %50 |
| Yarıyıl İçinin Başarıya Oranı | %50 |
| Yarıyıl Sonu Çalışmalar | %50 |
| Toplam | %100 |
| Kategori | Ders İlişki Yüzdeleri (%) |
|
Aktarılabilir Beceri Dersleri
|
0
|
|
Beşeri, İletişim ve Yönetim Becerileri Dersleri
|
0
|
|
Destek Dersleri
|
0
|
|
Ek Dersler
|
0
|
|
Kategori
|
0
|
|
Mesleki Seçmeli Dersler
|
100
|
|
Temel Meslek Dersleri
|
0
|
|
Uygulama Dersleri
|
0
|
|
Uzmanlık / Alan Dersleri
|
0
|
|
Yetkinlik Tamamlayıcı Ders
|
0
|
| Ders İş Yükü | Öğretim Metotlar / Öğretim Metodu | Süresi (Saat) | Sayısı | Toplam İş Yükü (Saat) |
| Dinleme ve anlamlandırma | Ders | 3 | 14 | 42 |
| Önceden planlanmış özel beceriler | Problem Çözme | 3 | 14 | 42 |
| Araştırma – yaşam boyu öğrenme, yazma, okuma, Bilişim | Sınıf Dışı Çalışma | 6 | 14 | 84 |
| Ara Sınav 1 | Ara Sınav 1 | 2 | 1 | 2 |
| Ödev 1 | Ödev 1 | 20 | 1 | 20 |
| Final | Final | 2 | 1 | 2 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 192 | |||
| AKTS = Toplam İş Yükü (Saat) / 25.5 (s) | 7,53 | |||
| AKTS | 3,0 | |||
| Hafta | Konu | Öğretim Metodu |
|---|---|---|
| 1 | Radyasyon Kavramı ve Afet Yönetimi Bağlamı | Ders Tartışmalı Ders Beyin Fırtınası |
| 2 | Radyasyonun Madde ile Etkileşimi | Ders Tartışmalı Ders Beyin Fırtınası |
| 3 | Radyasyon Ölçüm Prensipleri ve Dedektör Sistemleri | Ders Tartışmalı Ders Problem Çözme |
| 4 | Radyasyonun Biyolojik Etkileri | Ders Tartışmalı Ders Beyin Fırtınası |
| 5 | Radyasyondan Korunma Prensipleri ve Zırhlama | Ders Tartışmalı Ders Beyin Fırtınası |
| 6 | Doz, Dozimetri ve Radyasyon Birimleri | Ders Tartışmalı Ders Problem Çözme |
| 7 | Radyasyon Kaynakları: Doğal ve Yapay Kaynaklar | Ders Tartışmalı Ders Beyin Fırtınası |
| 8 | Radyoaktif Bozunma, Aktivite ve Yarı Ömür | Ders Tartışmalı Ders Beyin Fırtınası |
| 9 | Kontaminasyon, Dekontaminasyon ve Çevresel Davranış | Ders Tartışmalı Ders Beyin Fırtınası |
| 10 | Nükleer ve Radyolojik Olay Türleri | Ders Tartışmalı Ders Beyin Fırtınası |
| 11 | Radyolojik Acil Durum Yönetimi ve Risk Değerlendirmesi | Ders Tartışmalı Ders Beyin Fırtınası |
| 12 | Ulusal ve Uluslararası Radyasyon Mevzuatı ve Standartlar | Ders Tartışmalı Ders Beyin Fırtınası |
| 13 | Vaka Analizi ve Genel Değerlendirme I | Tartışmalı Ders Vaka Çalışması Beyin Fırtınası |
| 14 | Vaka Analizi ve Genel Değerlendirme II | Tartışmalı Ders Vaka Çalışması Beyin Fırtınası |
| Ders Öğrenme Çıktısı | Ölçme Değerlendirme | Öğretim Metodu | Öğrenme Faaliyeti |
| İyonlaştırıcı radyasyonun fiziksel temellerini (atom ve çekirdek yapısı, radyoaktif bozunma, yarı ömür) bilimsel çerçevede açıklar ve nicel olarak yorumlar. | Yazılı Sınav Ödev / Proje | Ders Tartışmalı Ders Problem Çözme | Dinleme ve anlamlandırma Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme Önceden planlanmış özel beceriler |
| Radyoaktif bozunma yasası ve dozimetri kavramlarını kullanarak aktivite, yarı ömür ve temel doz hesaplamalarını yapar. | Yazılı Sınav Ödev / Proje | Ders Tartışmalı Ders Problem Çözme | Dinleme ve anlamlandırma Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme Önceden planlanmış özel beceriler |
| Radyasyon türlerini ve maddeyle etkileşim mekanizmalarını karşılaştırır ve bu farklılıkların biyolojik ve çevresel sonuçlarını analiz eder. | Yazılı Sınav Ödev / Proje | Ders Tartışmalı Ders Problem Çözme | Dinleme ve anlamlandırma Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme Önceden planlanmış özel beceriler |
| Radyasyondan korunma ilkelerini (zaman–mesafe–zırhlama, ALARA) radyolojik olay senaryolarına teknik olarak uygular. | Yazılı Sınav Ödev / Proje | Ders Tartışmalı Ders Problem Çözme | Dinleme ve anlamlandırma Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme Önceden planlanmış özel beceriler |
| Radyolojik olaylarda risk değerlendirmesi yapar ve uygun müdahale stratejilerini bilimsel ve mevzuat temelli olarak değerlendirir. | Yazılı Sınav Ödev / Proje | Ders Tartışmalı Ders Problem Çözme | Dinleme ve anlamlandırma Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme Önceden planlanmış özel beceriler |
DERS ÖĞRENME ÇIKTISI |
PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| İyonlaştırıcı radyasyonun fiziksel temellerini (atom ve çekirdek yapısı, radyoaktif bozunma, yarı ömür) bilimsel çerçevede açıklar ve nicel olarak yorumlar. | 5 | 4 | 2 | 2 | 1 | 1 | 4 | 2 | 3 | 1 | 5 | 2 | 1 | 3 | 1 | 2 | ;
| Radyoaktif bozunma yasası ve dozimetri kavramlarını kullanarak aktivite, yarı ömür ve temel doz hesaplamalarını yapar. | 3 | 4 | 2 | 2 | 1 | 1 | 4 | 2 | 3 | 2 | 4 | 2 | 1 | 3 | 1 | 2 | ;
| Radyasyon türlerini ve maddeyle etkileşim mekanizmalarını karşılaştırır ve bu farklılıkların biyolojik ve çevresel sonuçlarını analiz eder. | 3 | 3 | 2 | 2 | 1 | 1 | 4 | 2 | 3 | 1 | 3 | 2 | 1 | 3 | 1 | 2 | ;
| Radyasyondan korunma ilkelerini (zaman–mesafe–zırhlama, ALARA) radyolojik olay senaryolarına teknik olarak uygular. | 3 | 4 | 2 | 2 | 1 | 1 | 4 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 1 | 3 | 1 | 2 | ;
| Radyolojik olaylarda risk değerlendirmesi yapar ve uygun müdahale stratejilerini bilimsel ve mevzuat temelli olarak değerlendirir. | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 | 1 | 4 | 2 | 3 | 2 | 4 | 2 | 2 | 3 | 2 | 2 | ;
| Ortalama Değer | 3,4 | 3,6 | 2,2 | 2 | 1,2 | 1 | 4 | 2 | 3 | 1,8 | 3,8 | 2 | 1,2 | 3 | 1,2 | 2 |
