TAR409 - XX. Yüzyıl Dünya Tarihi

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ

İNSAN VE TOPLUM BİLİMLERİ FAKÜLTESİ

TARİH

(2025 - 2026) Ders Bilgi Formu

Ders Adı	Kodu	Yarıyıl	T+U Saat	AKTS	Z / S
XX. Yüzyıl Dünya Tarihi	TAR409	7	3 + 0	5,0	Zorunlu

Birim Bölüm	Tarih - Lisans (Yüz yüze)
Amaç	Bu dersin temel amacı, 20. yüzyılın küresel siyasi, sosyal ve ekonomik dönüşümlerini dünya tarihini şekillendiren ana olaylar çerçevesinde analiz etmektir. Müfredat kapsamında, iki dünya savaşının nedenleri, Soğuk Savaş dönemi kutuplaşmaları ve sömürgecilik sonrası yeni devletlerin ortaya çıkış süreçleri eleştirel bir bakış açısıyla incelenir. Öğrencilerin, ideolojik çatışmaların, teknolojik devrimlerin ve küreselleşme olgusunun modern toplum yapısı üzerindeki derin etkilerini kavramaları hedeflenir. Ayrıca, uluslararası kuruluşların rolü ve insan hakları kavramının gelişimi üzerinden günümüz dünya düzeninin tarihsel kökenlerinin anlaşılması amaçlanmaktadır. Son olarak, geçmişin krizleri ve başarıları üzerinden öğrencilere kronolojik bir derinlik kazandırılarak, çağdaş küresel sorunları yorumlayabilen bilinçli bir tarihsel perspektif sunulması hedeflenmektedir.
Ders İçeriği	Bu ders, 1900’lerin başından milenyuma kadar uzanan süreçte modern dünyayı şekillendiren siyasi, sosyal, ekonomik ve teknolojik gelişmeleri bütüncül bir perspektifle ele alır. Yüzyılın başında imparatorlukların küresel güç dengeleri, sömürgecilik rekabeti ve silahlanma yarışı dersin temel başlangıç noktasını oluşturur. Birinci Dünya Savaşı’nın çıkış nedenleri, cephelerdeki stratejik gelişmeler ve savaşın sonucunda imzalanan antlaşmaların yarattığı yeni dünya düzeni analiz edilir. Çarlık Rusyası’nın yıkılışı, 1917 Bolşevik İhtilali ve komünizmin bir devlet sistemi olarak ortaya çıkışı ayrıntılı olarak işlenir. Savaş sonrası dönemde kurulan Milletler Cemiyeti’nin yapısı ve uluslararası barışı koruma çabalarındaki başarısızlıkları tartışılır. 1929 Dünya Ekonomik Buhranı’nın kapitalist sistem üzerindeki etkileri ve bu krizin totaliter rejimlerin yükselişine zemin hazırlaması incelenir. İtalya’da Faşizm ve Almanya’da Nasyonal Sosyalizm ideolojilerinin kitleler üzerindeki etkisi ve devlet politikalarına dönüşümü değerlendirilir. İkinci Dünya Savaşı’na giden süreçte yatıştırma politikaları, ittifak sistemleri ve bölgesel çatışmalar nesnel bir bakış açısıyla ele alınır. İkinci Dünya Savaşı’nın küresel ölçekteki yıkımı, soykırımlar, atom bombasının kullanımı ve savaşın teknolojik boyutu analiz edilir. Savaşın ardından kurulan Birleşmiş Milletler’in yapısı, işleyişi ve uluslararası hukuk sistemindeki yeri ders kapsamında incelenir. ABD ve SSCB liderliğinde şekillenen iki kutuplu dünya düzeni ve Soğuk Savaş’ın ideolojik temelleri üzerinde durulur. Truman Doktrini, Marshall Planı ve Doğu Bloku’nun karşı hamleleri olan Molotov Planı ile Varşova Paktı’nın etkileri değerlendirilir. Asya ve Afrika’daki sömürge karşıtı hareketler, dekolonizasyon süreci ve yeni bağımsız devletlerin uluslararası sisteme katılımı tartışılır. Çin Devrimi’nin dinamikleri, Mao dönemi politikaları ve Çin’in küresel bir güç haline gelme süreci analiz edilir. Soğuk Savaş döneminin sıcak çatışma noktaları olan Kore Savaşı ve Vietnam Savaşı’nın nedenleri ve sonuçları ele alınır. Küba Füze Krizi üzerinden nükleer dehşet dengesi ve süper güçler arasındaki diplomatik kriz yönetimi işlenir. 1960’lı yıllarda yükselen gençlik hareketleri, sivil haklar mücadelesi ve sosyal yapıdaki kültürel dönüşümler örneklerle gösterilir. Uzay yarışı, bilgisayar teknolojisinin gelişimi ve tıp alanındaki devrimlerin 20. yüzyıl toplumuna sağladığı katkılar değerlendirilir. Petrol krizleri, Bretton Woods sisteminin çöküşü ve küresel ekonominin neoliberalizm ekseninde yeniden yapılandırılması tartışılır. Ortadoğu’daki çatışmaların tarihsel kökenleri, Arap-İsrail savaşları ve bölgedeki siyasi istikrarsızlıklar güncel veriler ışığında analiz edilir. Avrupa entegrasyon süreci, Avrupa Birliği’nin kuruluşu ve kıtasal barış projesinin evrimi vurgulanır. Latin Amerika’daki askeri diktatörlükler, devrimci hareketler ve bölgenin ABD ile olan karmaşık ilişkileri analiz edilir. Gorbaçov’un Glasnost ve Perestroyka politikalarının SSCB’nin iç dinamikleri üzerindeki sarsıcı etkileri işlenir. 1989’da Berlin Duvarı’nın yıkılışı, Demir Perde’nin çöküşü ve Soğuk Savaş’ın sona erme süreci değerlendirilir. Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla ortaya çıkan yeni cumhuriyetler ve Balkanlar’da yaşanan etnik çatışmalar dersin kritik konuları arasındadır. Körfez Savaşı’nın nedenleri, sonuçları ve yeni dünya düzeni kavramının uluslararası siyasetteki yansımaları işlenir. İnternetin keşfi ve bilgi çağının başlamasıyla birlikte küreselleşme olgusunun toplumsal hayat üzerindeki etkileri incelenir. 20. yüzyıl edebiyatı, sineması ve sanatsal akımlarının dönemin ruhunu nasıl yansıttığı üzerinde durulur. Çevre sorunlarının küresel bir gündem haline gelmesi, iklim değişikliği tartışmaları ve sürdürülebilirlik kavramı değerlendirilir. Kadın hakları mücadelesinin tarihsel gelişimi ve kadınların toplumsal hayattaki konumunun güçlenmesi analiz edilir. İnsan hakları ihlalleri, uluslararası ceza mahkemelerinin kuruluşu ve adalet arayışları güncel bilgilerle aktarılır. Teknolojinin savaş sanayisindeki gelişimi ve kitle imha silahlarının yayılmasının yarattığı tehditler tartışılır. İdeolojilerin sonu tartışmaları çerçevesinde liberal demokrasinin zaferi ve karşı karşıya kaldığı yeni sınamalar üzerine çıkarımlar yapılır. Afrika kıtasındaki iç savaşlar, açlık ve mülteci sorunlarının tarihsel nedenleri dersin son bölümlerinde işlenir. Terörizmin küresel bir tehdit haline gelmesi ve güvenlik politikalarındaki köklü değişimler değerlendirilir. Sporun siyasetle ilişkisi, Olimpiyat oyunları ve popüler kültürün kitleleri birleştirici veya ayırıcı rolü analiz edilir. Tıbbi etik, genetik mühendisliği ve biyoteknolojideki gelişmelerin yarattığı felsefi tartışmalar ele alınır. Uluslararası sivil toplum kuruluşlarının artan etkisi ve küresel yönetişimdeki rolleri tartışılır. Şehirleşme hızının artması, megakentlerin ortaya çıkışı ve kentsel yaşamın getirdiği zorluklar incelenir. Medya ve iletişim teknolojilerindeki devrimin haber alma özgürlüğü ve propaganda üzerindeki etkileri analiz edilir. Irkçılık, yabancı düşmanlığı ve aşırı sağın yükselişi gibi toplumsal sorunlar tarihsel süreçte karşılaştırılır. Yüzyılın sonundaki teknolojik iyimserlik ve 2000 yılına giriş sürecindeki küresel beklentiler tartışılır. Tarih yazıcılığındaki yeni yaklaşımlar, sözlü tarih ve mikro tarih çalışmalarının önemi üzerinde durulur. Ders, 20. yüzyılın sadece bir savaşlar çağı değil, aynı zamanda büyük keşifler ve hak arayışları dönemi olduğunu vurgulayarak sona erer. Bu süreçte kazanılan tarihsel perspektif, öğrencilerin 21. yüzyılın karmaşık dünyasını daha geniş bir açıdan bakmasını sağlar. Bilimsel tarafsızlık ve belgeler ışığında yürütülen bu inceleme, modern insanın hikayesini tamamlar. Gelecek kuşaklara daha istikrarlı bir dünya bırakma bilinci dersin ana eksenini oluşturur. Sonuç olarak ders, günümüzün küresel sorunlarının köklerini anlamak adına hayati bir katkı sunar. Analitik düşünme becerisi kazanan öğrenciler, geçmişin deneyimlerini geleceğe aktarma yetisi geliştirirler.
Ders Veren	Dilara USLU

Hafta	Konu
1	XX. Yüzyıl Başında Küresel Güç Dengeleri ve Sömürgecilik
2	I. Dünya Savaşı: Nedenleri, Cepheler ve Sonuçları
3	Bolşevik İhtilali ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin Kuruluşu
4	Savaş Sonrası Diplomasisi: Milletler Cemiyeti ve Yeni Sınırlar
5	1929 Dünya Ekonomik Buhranı ve Totaliter Rejimlerin Yükselişi
6	II. Dünya Savaşı’na Giden Süreç ve Yatıştırma Politikaları
7	II. Dünya Savaşı: Küresel Yıkım, Soykırımlar ve Atom Bombası
8	Ara Sınav
9	İki Kutuplu Dünya ve Soğuk Savaş'ın Başlangıcı
10	Dekolonizasyon: Asya ve Afrika'da Bağımsızlık Hareketleri
11	Ortadoğu Çatışmaları ve Arap-İsrail Savaşları
12	1968 Kuşağı, Sivil Haklar ve Sosyal Dönüşümler
13	Vietnam Savaşı, Küba Krizi ve Yumuşama (Detant) Dönemi
14	Berlin Duvarı'nın Yıkılışı ve Sovyetler Birliği'nin Dağılması
15	Küreselleşme, Bilgi Çağı ve Yeni Dünya Düzeni
16	Yarıyıl Sonu Sınavı

Ders İş Yükü	Çalışma Türü / Öğretim Metotlar	Süresi (Saat)	Sayısı
Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme	Küçük Grup Tartışması	1	12
Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme	Tartışmalı Ders	3	14
Dinleme ve anlamlandırma	Ders	3	14
Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme, takım çalışması	Beyin Fırtınası	2	14
Ara Sınav 1		1	1
Kısa Sınav 1		1	1
Final		1	1
Ders İş Yükü:		127
AKTS (Ders İş Yükü / 25.5):		4,98

Program Çıktıları
1	Tarih alanında edindiği kuramsal ve uygulamalı bilgi birikimini; tarihsel olay, süreç ve olguları analiz etme, yorumlama ve anlamlandırma süreçlerinde etkin biçimde kullanır.
2	Tarihsel sorunları saptar, analiz eder ve uygun araştırma yöntemlerini kullanarak kanıta dayalı çözümler/açıklamalar geliştirir; süreç yönetiminde eleştirel analiz ve sentez yetkinliği sergiler.
3	Tarihsel sistemleri, kurumları ve süreçleri analiz eder; çağdaş Tarih yazıcılığı yöntemleri ve kaynak tenkidi vasıtasıyla tarihsel sorunsallara yönelik bilimsel açıklamalar/çözümler geliştirir.
4	Tarih disiplini dışındaki pedagoji, felsefe, sanat ve sosyal bilimlerin (siyaset, sosyoloji vb.) sunduğu kuramsal bilgileri tarihsel analiz süreçlerine entegre eder.
5	Tarih araştırmalarında; dijital beşeri bilimler araçlarını, dijital arşivleri ve veri tabanlarını etkin bir şekilde kullanır; araştırma süreçlerinde bilişim teknolojilerinden yararlanarak verileri dijital ortamda analiz eder.
6	Tarihsel bir araştırmayı bağımsız olarak tasarlar; birincil ve ikincil kaynaklardan veri toplar, analiz eder, yorumlar ve sonuçlarını bilimsel etik kurallara uygun biçimde raporlar ve sunar.
7	Bireysel ve disiplinler arası ekip çalışmalarında etkin rol alır; tarihsel sorunsallara yönelik tartışmalarda bilimsel etik çerçevesinde iş birliği yapar ve ortak projelerde sorumluluk üstlenir.
8	Türkçe’yi ve Osmanlı Türkçesi’ni yazılı ve sözlü olarak etkin ve akademik düzeyde kullanır; en az bir yabancı dilde Tarih literatürünü takip edebilecek düzeyde iletişim kurar.
9	Yaşam boyu öğrenme bilinciyle; Tarih disiplini ve ilgili alanlardaki bilimsel gelişmeleri takip eder, yeni bilgi kaynaklarına erişim sağlar ve mesleki yetkinliklerini sürekli günceller.
10	Tarih yazıcılığı ve mesleki uygulamalarda etik ilkeleri içselleştirir; bilimsel dürüstlük, nesnellik ve toplumsal sorumluluk bilinciyle hareket eder.
11	Tarihsel olay ve uygulamaların evrensel, toplumsal, kültürel, ekonomik ve hukuksal boyutlarını değerlendirir; çevre, sürdürülebilirlik ve insan hakları gibi küresel meselelere tarihsel derinlik ve perspektif kazandırarak çözüm süreçlerine katkı sağlar.

Ders Öğrenme Çıktısı - Program Çıktıları (1 -5 Puan Aralığı)

Ders Öğrenme Çıktısı	PÇ 1	PÇ 2	PÇ 3	PÇ 4	PÇ 5	PÇ 6	PÇ 7	PÇ 8	PÇ 9	PÇ 10	PÇ 11
Faşizm, komünizm ve liberalizm gibi ideolojilerin küresel etkilerini değerlendirir.	5	4	4	5	2	3	3	4	5	4	5
Küreselleşmenin ve teknolojik devrimlerin günümüz dünyasına etkilerini tartışır.	4	4	4	5	4	4	3	4	5	4	5
20. yüzyılı şekillendiren siyasi, askeri ve ekonomik olayları analiz eder.	5	5	5	4	2	4	3	4	5	3	5
Dünya savaşlarının nedenlerini ve uluslararası barış çabalarını açıklar.	5	5	5	4	3	4	4	4	4	4	5
İki kutuplu dünya düzenini ve dekolonizasyon sürecini yorumlar.	5	4	5	5	2	4	3	4	4	3	5
Ortalama Değer	4,8	4,4	4,6	4,6	2,6	3,8	3,2	4	4,6	3,6	5

https://ebs.bilecik.edu.tr/pdf/dersbilgigetir/349366