TAR303 - Osmanlı Tarihi (1453-1574)

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ

İNSAN VE TOPLUM BİLİMLERİ FAKÜLTESİ

TARİH

(2025 - 2026) Ders Bilgi Formu

Ders Adı	Kodu	Yarıyıl	T+U Saat	AKTS	Z / S
Osmanlı Tarihi (1453-1574)	TAR303	5	3 + 0	6,0	Zorunlu

Birim Bölüm	Tarih - Lisans (Örgün ve Yüz-yüze )
Amaç	Bu derste öğrenciler, II. Mehmet’in İstanbul’u fethi (1453) ile başlayarak, klasik Osmanlı döneminin en parlak örneklerinden biri olan Kanuni Sultan Süleyman döneminin sonuna (1574) kadar uzanan siyasal ve toplumsal gelişmeleri kavrayacaklardır. Osmanlı’nın 15. ve 16. yüzyıllarda edindiği kurumsal yapılar, yönetim biçimleri ve bürokratik sistemler detaylı biçimde incelenecektir. Fetihler, savaş stratejileri ve diplomatik ilişkiler bağlamında Osmanlı askeri gücü analiz edilecektir. İstanbul’un fethi ve sonrasındaki imar faaliyetleri, kültürel dönüşüm süreçleriyle birlikte değerlendirilecektir. Osmanlı toplum yapısı, farklı etnik ve dini grupların ilişkileri bağlamında ele alınacaktır. Ekonomik sistem, vergi düzeni, ticaret yolları ve lonca faaliyetlerinin dönemin refah düzeyine etkileri tartışılacaktır. Kanuni Sultan Süleyman dönemindeki kültürel ve sanatsal gelişmeler (mimari, edebiyat, güzel sanatlar) incelenecektir. Hukuk alanındaki gelişmeler, örf ve âdet hukukundan Kanunnameler’e kadar uzanan süreç ile açıklanacaktır. Taşradan merkeze uzanan yönetim ilişkileri, sancak sistemi ve tımar düzeni detaylandırılacaktır. Osmanlı dış politikası, Venedik, Safevî ve Habsburglarla kurulan ilişkiler bağlamında değerlendirilecektir. İsyanlar, ayaklanmalar ve merkezi otoritenin bu tür muhalefetle baş etme yolları analiz edilecektir. Modern tarih yazıcılığı açısından kritik kaynaklar (osmanlı arşiv belgeleri, seyahatnameler, vakayinâmeler) değerlendirilecektir. Ders boyunca öğrencilerin, özgün kaynakları analiz edebilme ve tarihsel sorgulama yetenekleri geliştirilecektir. Osmanlı tarihiyle ilgili güncel akademik tartışmalar ve farklı yorum yaklaşımları tartışılacaktır. Bu ders, öğrencilere hem Osmanlı toplumunun temel dinamiklerini anlamaları hem de akademik düzeyde analiz yapma becerileri kazandırmayı amaçlamaktadır.
Ders İçeriği	II. Mehmed’in tahta çıkışı, İstanbul’un fethi öncesi hazırlıklar ve stratejiler. İstanbul’un Fethi (1453): Kuşatma süreci, surların yıkılması ve sonuçları. Fatih Dönemi’nde Balkanlar: Fetihler, yerleşim politikaları, Bizans sonrası yönetim. Fatih devri diğer siyasi gelişmeler, Çandarlı’nın tasfiyesi ve merkezi otorite. Fatih Sultan Mehmed’in şahsiyeti ve ölümü: Karakter analizi, sonrası siyasi dönüşümler. II. Bayezid dönemi siyasi olayları, iç politika ve dış ilişkiler. II. Bayezid dönemi gelişmeleri, babadan oğula siyasi ve toplumsal aktarım. Ara Sınav – kapsam: I–7. haftalar. II. Bayezid’in ölümü ve karakter portresi değerlendirmesi. Yavuz Sultan Selim dönemi Osmanlı–Safevî münasebetleri ve seferler. İslam birliğinin Osmanlı’ya geçişi, halifeliğin rolü ve Osmanlı’nın İslam dünyasındaki pozisyonu. Yavuz dönemi diğer gelişmeler, Selim’in ölümü ve politika değişimleri. Kanuni Dönemi ve Batı: Siyasi dengeler, Avrupa ile ilişkiler. Kanuni–Safevî ilişkileri ve diğer önemli sosyal/siyasi olaylar (1520–1574).
Ders Veren	Cem GÖRÜR

Hafta	Konu
1	Fatih Sultan Mehmed’in saltanatının ilk yılları ve İstanbul’un fethi
2	İstanbul’un Fethi Akabinde Fatih Sultan Mehmed’in Siyasî ve Askerî Faaliyetleri
3	İstanbul’un Fethi Akabinde Fatih Sultan Mehmed’in Siyasî ve Askerî Faaliyetler
4	Fatih'in İmparatorluğun Teşkilatlanmasına Dönük Faaliyetleri ve İstanbul’un İmarı
5	II. Bâyezid Devrinin Siyasî ve Askerî Faaliyetleri
6	Yavuz Sultan Selim’in Taht Mücadelesi ve Safevîlerle Mücadele
7	Memlüklerle Mücadele, Yavuz Sultan Selim’in Diğer Faaliyetleri
8	Ara Sınav
9	Kanunî Sultan Süleyman’ın Saltanatının İlk Yılları
10	Kanunî Sultan Süleyman Devrinde Avrupa'da Osmanlı-Habsburg Rekabeti
11	Kanunî Sultan Süleyman Devri Osmanlı-Safevî İlişkileri
12	Kanunî Sultan Süleyman Devri Akdeniz ve Hint Okyanusu Politikaları
13	Kanunî Sultan Süleyman’ın Son Yılları, Vefatı ve Şahsiyeti
14	II. Selim Devri Siyasî ve Askerî Faaliyetleri

Ders İş Yükü	Çalışma Türü / Öğretim Metotlar	Süresi (Saat)	Sayısı
Önceden planlanmış özel beceriler	Vaka Çalışması	12	1
Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme	Tartışmalı Ders	12	2
Önceden planlanmış özel beceriler	Özel Destek / Yapısal Örnekler	14	2
Dinleme ve anlamlandırma	Ders	14	3
Araştırma – yaşam boyu öğrenme, yazma, okuma, Bilişim	Sınıf Dışı Çalışma	14	3
Ara Sınav 1		1	1
Ödev 1		1	1
Final		1	1
Ders İş Yükü:		151
AKTS (Ders İş Yükü / 25.5):		5,92

Program Çıktıları
1	Tarih alanında edindiği kuramsal ve uygulamalı bilgi birikimini; tarihsel olay, süreç ve olguları analiz etme, yorumlama ve anlamlandırma süreçlerinde etkin biçimde kullanır.
2	Tarihsel sorunları saptar, analiz eder ve uygun araştırma yöntemlerini kullanarak kanıta dayalı çözümler/açıklamalar geliştirir; süreç yönetiminde eleştirel analiz ve sentez yetkinliği sergiler.
3	Tarihsel sistemleri, kurumları ve süreçleri analiz eder; çağdaş Tarih yazıcılığı yöntemleri ve kaynak tenkidi vasıtasıyla tarihsel sorunsallara yönelik bilimsel açıklamalar/çözümler geliştirir.
4	Tarih disiplini dışındaki pedagoji, felsefe, sanat ve sosyal bilimlerin (siyaset, sosyoloji vb.) sunduğu kuramsal bilgileri tarihsel analiz süreçlerine entegre eder.
5	Tarih araştırmalarında; dijital beşeri bilimler araçlarını, dijital arşivleri ve veri tabanlarını etkin bir şekilde kullanır; araştırma süreçlerinde bilişim teknolojilerinden yararlanarak verileri dijital ortamda analiz eder.
6	Tarihsel bir araştırmayı bağımsız olarak tasarlar; birincil ve ikincil kaynaklardan veri toplar, analiz eder, yorumlar ve sonuçlarını bilimsel etik kurallara uygun biçimde raporlar ve sunar.
7	Bireysel ve disiplinler arası ekip çalışmalarında etkin rol alır; tarihsel sorunsallara yönelik tartışmalarda bilimsel etik çerçevesinde iş birliği yapar ve ortak projelerde sorumluluk üstlenir.
8	Türkçe’yi ve Osmanlı Türkçesi’ni yazılı ve sözlü olarak etkin ve akademik düzeyde kullanır; en az bir yabancı dilde Tarih literatürünü takip edebilecek düzeyde iletişim kurar.
9	Yaşam boyu öğrenme bilinciyle; Tarih disiplini ve ilgili alanlardaki bilimsel gelişmeleri takip eder, yeni bilgi kaynaklarına erişim sağlar ve mesleki yetkinliklerini sürekli günceller.
10	Tarih yazıcılığı ve mesleki uygulamalarda etik ilkeleri içselleştirir; bilimsel dürüstlük, nesnellik ve toplumsal sorumluluk bilinciyle hareket eder.
11	Tarihsel olay ve uygulamaların evrensel, toplumsal, kültürel, ekonomik ve hukuksal boyutlarını değerlendirir; çevre, sürdürülebilirlik ve insan hakları gibi küresel meselelere tarihsel derinlik ve perspektif kazandırarak çözüm süreçlerine katkı sağlar.

Ders Öğrenme Çıktısı - Program Çıktıları (1 -5 Puan Aralığı)

Ders Öğrenme Çıktısı	PÇ 1	PÇ 2	PÇ 3	PÇ 4	PÇ 5	PÇ 6	PÇ 7	PÇ 8	PÇ 9	PÇ 10	PÇ 11
16. yüzyıl Osmanlı toplum yapısını; ekonomik, dini ve kültürel yönleriyle değerlendirebilir.	3	3	4	4	5	4	5	5	4	3	4
Osmanlı’nın klasik döneminde (1453–1574) Avrupa ve İslam dünyasıyla olan ilişkilerini tarihsel bağlamda karşılaştırmalı olarak yorumlayabilir.	4	4	4	5	4	3	3	3	4	5	3
Osmanlı Devleti'nin 1453–1574 arasındaki siyasi, askeri ve idari gelişmelerini açıklayabilir.	4	5	5	5	3	4	4	4	5	5	4
Fatih Sultan Mehmed’den Kanuni Sultan Süleyman’a kadar olan dönemde Osmanlı’nın iç ve dış politikasındaki değişimleri analiz edebilir.	4	4	5	5	5	5	4	3	3	5	4
Dönemin temel kaynakları (kronikler, arşiv belgeleri, sefaretnameler vb.) aracılığıyla Osmanlı tarih yazımına katkıda bulunabilir.	4	4	4	5	4	5	4	4	5	5	4
Ortalama Değer	3,8	4	4,4	4,8	4,2	4,2	4	3,8	4,2	4,6	3,8

https://ebs.bilecik.edu.tr/pdf/dersbilgigetir/381973