TAR406 - Cumhuriyet Dönemi Türk Siyasi Tarihi (1945-2000)

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ

İNSAN VE TOPLUM BİLİMLERİ FAKÜLTESİ

TARİH

(2024 - 2025) Ders Bilgi Formu

Ders Adı	Kodu	Yarıyıl	T+U Saat	AKTS	Z / S
Cumhuriyet Dönemi Türk Siyasi Tarihi (1945-2000)	TAR406	8	3 + 0	5,0	Zorunlu

Birim Bölüm	Tarih - Lisans (yüz yüze)
Amaç	Bu dersin temel amacı, Türkiye’nin 1945 sonrası çok partili hayata geçişinden 2000’li yılların başına kadar uzanan süreçteki siyasi, sosyal ve ekonomik dönüşümlerini bütüncül bir perspektifle analiz etmektir. Müfredat kapsamında, Soğuk Savaş dinamiklerinin iç siyasete yansımaları, Demokrat Parti dönemi, askeri müdahaleler (1960, 1971, 1980) ve bu müdahalelerin anayasal düzen üzerindeki etkileri derinlemesine incelenir. Öğrencilerin; 1960’lı ve 70’li yılların ideolojik çatışmalarını, 1980 sonrası neoliberal dönüşümü ve 1990’lı yılların koalisyon hükümetleri dönemindeki siyasi istikrarsızlıkları neden-sonuç ilişkisi içerisinde kavramaları hedeflenir. Ayrıca, Türkiye’nin NATO, Avrupa Birliği ve Orta Doğu eksenindeki dış politika arayışlarının iç siyasi aktörler tarafından nasıl şekillendirildiği eleştirel bir bakışla ele alınır. Son olarak ders, öğrencilere modern Türkiye'nin demokratikleşme sancılarını ve siyasi kurumların gelişimini tarihsel belgeler ışığında analiz etme yetkinliği kazandırmayı amaçlamaktadır.
Ders İçeriği	1945 senesi, İkinci Dünya Savaşı’nın son yılı olması nedeniyle önemlidir. Bu yılın başında SSCB’nin Türkiye’ye verdiği notalar, ülkeyi çok fazla zorlamıştır. Savaş sonrası düzende kendisine Batı Bloğunda yer bulan Türkiye, bu sonuca Sovyet Rusya’nın tehditleri nedeniyle ulaşmıştır. Batı Bloğunun temsilcisi olan ABD’nin tesiriyle demokrasi kavramının daha konuşulur hale geldiği Türkiye, 1945’te çok partili hayata girerken 1946’da kurulan Demokrat Parti ile iç politikada daha aktif bir dönem başlamıştır. 1950 Genel Seçimleri ile iktidara gelen Demokrat Parti, 27 Mayıs 1960 Darbesi ile siyasi yaşamını sona erdirmiştir. 1950’li yıllar boyunca yukarıya doğru bir ivme kazanan Türkiye’de siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel politikalarla birlikte dış politika da oldukça hareketli bir hal almıştır. Darbeden sonra kurulan Milli Birlik Komitesi ile askeri vesayet dönemi başlamıştır. Türkiye’de 1960-1980 arasında iki parlamentolu bir yönetim süreci yaşanmıştır. 1961 ile beraber yeniden sivil yönetime geçen ülke, ilk defa koalisyon hükümetleriyle tanışmıştır. 1961-1965 arasında İsmet İnönü’nün başbakanlığında iki koalisyon ve bir azınlık hükümeti kurulurken 1965 Genel Seçimleri ile Adalet Partisi, Süleyman Demirel ile iktidara gelirken 1961 Anayasası’ndaki değişimlerle beraber Türkiye’de sokak hareketleri görünmeye başlamıştır. Demirel iktidarı, 1969 Genel Seçimleri ile de devam etmiştir. 12 Mart 1971’de verilen muhtıraya kadar devam eden bu süreç, muhtıra sonrasında Nihat Erim başbakanlığında ve askeri gölge altında devam etmiştir. Ancak 1971-1980 arasındaki ideolojik çatışmalar, 12 Eylül 1980 Darbesine kadar süregelmiştir. Darbenin ardından askeri vesayet günleri devam ederken siyaset işlemez hale gelmiştir. 1980’lerin ikinci yarısı itibariyle sivil siyasetin yeniden başladığı Türkiye’de 1990'lar Turgut Özal’ın ve Süleyman Demirel’in dönemleri olarak kayda geçmiştir. Aynı zamanda koalisyon hükümetlerinin de var olduğu bu yıllarda siyasi çalkantılar, ekonomik krizler, terör gibi sorunlar Türkiye’nin en çok etkisinde kaldığı konular olmuştur. 1945 senesi, İkinci Dünya Savaşı’nın son yılı olması nedeniyle önemlidir. Bu yılın başında SSCB’nin Türkiye’ye verdiği notalar, ülkeyi çok fazla zorlamıştır. Savaş sonrası düzende kendisine Batı Bloğunda yer bulan Türkiye, bu sonuca Sovyet Rusya’nın tehditleri nedeniyle ulaşmıştır. Batı Bloğunun temsilcisi olan ABD’nin tesiriyle demokrasi kavramının daha konuşulur hale geldiği Türkiye, 1945’te çok partili hayata girerken 1946’da kurulan Demokrat Parti ile iç politikada daha aktif bir dönem başlamıştır. 1950 Genel Seçimleri ile iktidara gelen Demokrat Parti, 27 Mayıs 1960 Darbesi ile siyasi yaşamını sona erdirmiştir. 1950’li yıllar boyunca yukarıya doğru bir ivme kazanan Türkiye’de siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel politikalarla birlikte dış politika da oldukça hareketli bir hal almıştır. Darbeden sonra kurulan Milli Birlik Komitesi ile askeri vesayet dönemi başlamıştır. Türkiye’de 1960-1980 arasında iki parlamentolu bir yönetim süreci yaşanmıştır. 1961 ile beraber yeniden sivil yönetime geçen ülke, ilk defa koalisyon hükümetleriyle tanışmıştır. 1961-1965 arasında İsmet İnönü’nün başbakanlığında iki koalisyon ve bir azınlık hükümeti kurulurken 1965 Genel Seçimleri ile Adalet Partisi, Süleyman Demirel ile iktidara gelirken 1961 Anayasası’ndaki değişimlerle beraber Türkiye’de sokak hareketleri görünmeye başlamıştır. Demirel iktidarı, 1969 Genel Seçimleri ile de devam etmiştir. 12 Mart 1971’de verilen muhtıraya kadar devam eden bu süreç, muhtıra sonrasında Nihat Erim başbakanlığında ve askeri gölge altında devam etmiştir. Ancak 1971-1980 arasındaki ideolojik çatışmalar, 12 Eylül 1980 Darbesine kadar süregelmiştir. Darbenin ardından askeri vesayet günleri devam ederken siyaset işlemez hale gelmiştir. 1980’lerin ikinci yarısı itibariyle sivil siyasetin yeniden başladığı Türkiye’de 1990'lar Turgut Özal’ın ve Süleyman Demirel’in dönemleri olarak kayda geçmiştir. Aynı zamanda koalisyon hükümetlerinin de var olduğu bu yıllarda siyasi çalkantılar, ekonomik krizler, terör gibi sorunlar Türkiye’nin en çok etkisinde kaldığı konular olmuştur.
Ders Veren	Selma GÖKTÜRK ÇETİNKAYA
EBS Koordinatörü	Selma GÖKTÜRK ÇETİNKAYA

Hafta	Konu
1	Türkiye’nin Çok Partili Hayata Geçiş sürecindeki iç ve dış dinamikler.
2	1945-1950 Arasında kurulan partiler ve 1946 Genel Seçimleri.
3	1950 Genel Seçimleri ve I. ve II. Menderes Hükümetleri.
4	III-V. Menderes Hükümetleri.
5	27 Mayıs Darbesi ve Milli Birlik Komitesi Dönemi.
6	1961-1965 Arasında Kurulan Hükümetler ve Türkiye’nin Koalisyon Hükümetleri ile Tanışması.
7	1965 Genel Seçimleri ve Adalet Partisi İktidarı (1965-1969).
8	Ara Sınav
9	Türkiye’de Sokak Hareketleri ve 12 Mart 1971 Muhtırası..
10	12 Eylül Öncesinde Türkiye’de İdeolojik Çatışmalar.
11	12 Eylül 1980 Darbesi
12	1980’li Yıllarda Türkiye (Askeri Dönem).
13	1980’li Yıllarda Türkiye (Sivil Siyasete Dönüş).
14	1990’lı Yıllarda Türkiye’de İç Politika ve Ekonomi.
15	1990’li Yıllarda Türkiye’de Sosyo-Kültürel Gelişmeler.
16	Yarıyıl Sonu Sınavı

Ders İş Yükü	Çalışma Türü / Öğretim Metotlar	Süresi (Saat)	Sayısı
Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme	Tartışmalı Ders	3	14
Önceden planlanmış özel beceriler	Rol Yapma / Drama	3	13
Önceden planlanmış özel beceriler	Problem Çözme	1	1
Dinleme ve anlamlandırma	Ders	3	14
Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme, takım çalışması	Beyin Fırtınası	2	14
Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme	Küçük Grup Tartışması	1	12
Ara Sınav 1		1	1
Kısa Sınav 1		1	1
Final		1	1
Ders İş Yükü:		167
AKTS (Ders İş Yükü / 25.5):		6,55

Program Çıktıları
1	Tarih alanında edindiği kuramsal ve uygulamalı bilgi birikimini; tarihsel olay, süreç ve olguları analiz etme, yorumlama ve anlamlandırma süreçlerinde etkin biçimde kullanır.
2	Tarihsel sorunları saptar, analiz eder ve uygun araştırma yöntemlerini kullanarak kanıta dayalı çözümler/açıklamalar geliştirir; süreç yönetiminde eleştirel analiz ve sentez yetkinliği sergiler.
3	Tarihsel sistemleri, kurumları ve süreçleri analiz eder; çağdaş Tarih yazıcılığı yöntemleri ve kaynak tenkidi vasıtasıyla tarihsel sorunsallara yönelik bilimsel açıklamalar/çözümler geliştirir.
4	Tarih disiplini dışındaki pedagoji, felsefe, sanat ve sosyal bilimlerin (siyaset, sosyoloji vb.) sunduğu kuramsal bilgileri tarihsel analiz süreçlerine entegre eder.
5	Tarih araştırmalarında; dijital beşeri bilimler araçlarını, dijital arşivleri ve veri tabanlarını etkin bir şekilde kullanır; araştırma süreçlerinde bilişim teknolojilerinden yararlanarak verileri dijital ortamda analiz eder.
6	Tarihsel bir araştırmayı bağımsız olarak tasarlar; birincil ve ikincil kaynaklardan veri toplar, analiz eder, yorumlar ve sonuçlarını bilimsel etik kurallara uygun biçimde raporlar ve sunar.
7	Bireysel ve disiplinler arası ekip çalışmalarında etkin rol alır; tarihsel sorunsallara yönelik tartışmalarda bilimsel etik çerçevesinde iş birliği yapar ve ortak projelerde sorumluluk üstlenir.
8	Türkçe’yi ve Osmanlı Türkçesi’ni yazılı ve sözlü olarak etkin ve akademik düzeyde kullanır; en az bir yabancı dilde Tarih literatürünü takip edebilecek düzeyde iletişim kurar.
9	Yaşam boyu öğrenme bilinciyle; Tarih disiplini ve ilgili alanlardaki bilimsel gelişmeleri takip eder, yeni bilgi kaynaklarına erişim sağlar ve mesleki yetkinliklerini sürekli günceller.
10	Tarih yazıcılığı ve mesleki uygulamalarda etik ilkeleri içselleştirir; bilimsel dürüstlük, nesnellik ve toplumsal sorumluluk bilinciyle hareket eder.
11	Tarihsel olay ve uygulamaların evrensel, toplumsal, kültürel, ekonomik ve hukuksal boyutlarını değerlendirir; çevre, sürdürülebilirlik ve insan hakları gibi küresel meselelere tarihsel derinlik ve perspektif kazandırarak çözüm süreçlerine katkı sağlar.

Ders Öğrenme Çıktısı - Program Çıktıları (1 -5 Puan Aralığı)

Ders Öğrenme Çıktısı	PÇ 1	PÇ 2	PÇ 3	PÇ 4	PÇ 5	PÇ 6	PÇ 7	PÇ 8	PÇ 9	PÇ 10	PÇ 11
Çok paritli hayata geçiş sürecinde Türkiyede'ki siyasi partilerin oluşumu öğrenilir.	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Siyasi demokrasinin nasıl işlevsel hale geldiği kavranır.	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Türk dış politikasının siyasete etkileri anlaşılır.	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Darbelerin ve darbe girişimlerinin demokrasiye verdiği hasarlar öğrenilir.	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Sokak hareketlerinin Türk siyasetine olumsuz tesirleri hakkında bilgi sahibi olunur.	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Ortalama Değer	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-

https://ebs.bilecik.edu.tr/pdf/dersbilgigetir/329111