ATA101 - Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ

MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ

ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ

(2026-2027) Ders Bilgi Formu

Ders Adı	Kodu	Yarıyıl	T+U Saat	AKTS	Z / S
Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I	ATA101	1	2 + 0	2,0	Zorunlu

Birim Bölüm	Endüstri Mühendisliği - Lisans (Yüz yüze)
Amaç	Bu dersin temel amacı, Osmanlı İmparatorluğu’nun çöküş sürecinden Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuna giden tarihsel yolu, neden-sonuç ilişkisi içerisinde bilimsel bir yöntemle analiz etmektir. Müfredat kapsamında, 19. yüzyıl modernleşme çabaları, I. Dünya Savaşı’nın etkileri ve Türk milletinin bağımsızlık azmiyle şekillenen Millî Mücadele süreci derinlemesine incelenir. Öğrencilerin, Mondros Mütarekesi sonrası başlayan işgallere karşı oluşan yerel direniş ruhunu ve TBMM’nin açılmasıyla kurumsallaşan millî egemenlik kavramını kavramaları hedeflenir. Ayrıca, Türk İnkılabı'nı hazırlayan fikri altyapının evrensel değerlerle olan bağı kurularak, genç kuşaklarda bilinçli bir tarihsel perspektif oluşturulması amaçlanmaktadır. Son olarak, bağımsızlık savaşının askeri ve diplomatik başarılarının nasıl bir devlet inşasına dönüştüğü aktarılarak, Türkiye Cumhuriyeti’nin temel niteliklerinin önemi vurgulanmaktadır.
Ders İçeriği	Bu ders, 19. yüzyıldan itibaren Osmanlı İmparatorluğu’nun modernleşme çabalarını ve Cumhuriyet’e giden tarihsel süreci kapsamlı bir biçimde ele alarak, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinin fikri ve askeri temellerini inceler. Osmanlı Devleti’nin son dönemindeki duraklama ve gerileme nedenleri analiz edilirken, Fransız İhtilali ve Sanayi İnkılabı gibi evrensel gelişmelerin imparatorluk üzerindeki etkileri tartışılır. Tanzimat ve Islahat fermanlarının getirdiği yenilikler ile I. ve II. Meşrutiyet dönemlerinin parlamenter sisteme geçişteki rolü dersin başlangıç noktasını oluşturur. Trablusgarp ve Balkan Savaşları’nın toplumsal ve askeri yansımaları üzerinden Osmanlı’nın son dönemindeki jeopolitik durumu değerlendirilir. Birinci Dünya Savaşı’nın çıkış nedenleri, Osmanlı Devleti’nin savaşa giriş süreci ve savaştığı cephelerdeki stratejik durumlar ayrıntılı olarak işlenir. Çanakkale Cephesi’ndeki zaferin Millî Mücadele ruhuna olan etkisi ve Mustafa Kemal Paşa’nın tarih sahnesine çıkışı dersin dönüm noktalarından biri olarak ele alınır. Mondros Mütarekesi’nin ağır şartları, Anadolu’nun işgali ve İstanbul hükümetinin bu duruma karşı takındığı tavır eleştirel bir süzgeçten geçirilir. İzmir’in işgali sonrası başlayan bölgesel direniş hareketleri, Müdafaa-i Hukuk cemiyetlerinin kuruluşu ve Kuva-yı Milliye’nin doğuşu anlatılır. Mustafa Kemal’in 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkışıyla başlayan "Kongreler Dönemi", millî egemenlik ve tam bağımsızlık ilkelerinin formüle edildiği bir süreç olarak analiz edilir. Amasya Genelgesi, Erzurum ve Sivas Kongreleri’nde alınan kararların Millî Mücadele’nin yol haritasını nasıl belirlediği vurgulanır. Misak-ı Millî’nin ilanı ve İstanbul’un resmen işgaliyle birlikte millî iradenin merkezi olarak Ankara’nın seçilmesi işlenir. 23 Nisan 1920’de TBMM’nin açılışı, egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunun ilan edilmesi ve Meclis hükümeti sisteminin işleyişi aktarılır. Sevr Antlaşması’nın geçersizliği ve bu antlaşmanın Türk milleti tarafından reddedilmesinin diplomatik sonuçları ele alınır. Doğu Cephesi’nde Ermeni çetelerine karşı kazanılan başarılar ve Gümrü Antlaşması ile sağlanan diplomatik zafer dersin önemli bir başlığıdır. Güney Cephesi’nde Fransız işgaline karşı halkın gösterdiği destansı direniş ve kazanılan bölgesel başarılar değerlendirilir. Batı Cephesi’nde düzenli ordunun kurulması, I. ve II. İnönü Savaşları’nın kazanılmasıyla sarsılan işgalci iradesi analiz edilir. Kütahya-Eskişehir muharebeleri sonrası ordunun Sakarya’nın doğusuna çekilmesi ve Başkomutanlık Kanunu’nun çıkarılma süreci aktarılır. Sakarya Meydan Muharebesi’nin askeri bir savunmadan topyekûn bir direnişe dönüşmesi ve bu zaferin uluslararası siyasetteki yansımaları tartışılır. Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile Anadolu’nun düşman işgalinden tamamen temizlenmesi askeri deha perspektifiyle işlenir. Mudanya Ateşkes Antlaşması ile silahlı mücadelenin sona ermesi ve diplomatik masaya geçiş süreci değerlendirilir. Lozan Barış Konferansı’na giden yol, burada yürütülen zorlu müzakereler ve Türkiye Cumhuriyeti’nin tapusu olarak kabul edilen Lozan Antlaşması’nın maddeleri detaylandırılır. Savaşın ardından ortaya çıkan toplumsal yıkımın onarılması ve yeni devletin inşası için gerekli olan fikri altyapı ele alınır. Atatürkçü düşünce sisteminin oluşumunda etkili olan Türk ve yabancı düşünürlerin fikirleri ile Batı aydınlanmasının sentezi üzerinde durulur. İnkılap kavramının tanımı, Türk İnkılabı'nın diğer devrimlerle karşılaştırılması ve özgün yapısı dersin kuramsal çerçevesini belirler. Millî Mücadele döneminin basını, Anadolu Ajansı’nın kuruluşu ve kamuoyu oluşturma stratejileri incelenir. Dönemin edebiyatına ve sanatına yansıyan vatanseverlik temaları, birer tarihsel belge niteliğinde ders içerisine dahil edilir. Kadınların cephe gerisindeki fedakarlıkları ve Millî Mücadele’nin isimsiz kahramanları toplumsal tarih perspektifiyle anılır. Millî birliğin sağlanmasında İslam’ın birleştirici rolü ve dini-milli değerlerin sentezi aktarılır. İstiklal Marşı’nın kabulü ve bir ulusal marşın doğuşu, bağımsızlık sembolü olarak dersin ruhuna dahil edilir. Saltanatın kaldırılmasıyla demokratikleşme yolundaki ilk büyük adımın atılması ve bunun laiklik ilkesiyle bağları tartışılır. TBMM’nin iç yapısı, ilk Meclis’teki siyasi gruplar ve fikir ayrılıklarının demokratik olgunlukla yönetilmesi işlenir. Siyasi bağımsızlığın iktisadi bağımsızlıkla taçlandırılması için yapılan hazırlıklar ve kapitülasyonların kaldırılmasının önemi vurgulanır. Eğitimde modernleşmenin gerekliliği ve savaş devam ederken toplanan Maarif Kongresi’nin vizyonu aktarılır. Sağlık, ulaşım ve altyapı alanındaki eksikliklerin savaş yıllarındaki durumu ve geleceğe yönelik planlamalar ele alınır. Millî Mücadele’nin sadece askeri değil, aynı zamanda kültürel ve ekonomik bir başkaldırı olduğu gerçeği üzerinde durulur. Atatürk’ün kişilik özellikleri, liderlik vasıfları ve stratejik öngörüsünün savaşın kaderini nasıl etkilediği analiz edilir. Türkiye’nin bağımsızlık mücadelesinin, mazlum milletler için teşkil ettiği model ve evrensel yankıları tartışılır. Millî egemenliğin halka aktarılması sürecindeki retorik ve iletişim dili değerlendirilir. Türk İnkılabı'nın bütüncül bir bakış açısıyla, bir modernleşme projesi olarak sunulması dersin ana eksenini oluşturur. Tarih bilincinin bir toplumun geleceğini inşa etmedeki hayati rolü üzerinde durularak ders neticelendirilir.

Hafta	Konu
1	Modernleşme Kavramı ve Osmanlı Devleti’nin Modernleşme Çabaları
2	Fransız İhtilali, Sanayi İnkılabı ve Osmanlı İmparatorluğu’na Etkileri
3	Trablusgarp ve Balkan Savaşları: Osmanlı’nın Son Dönemi
4	Birinci Dünya Savaşı: Nedenleri, Cepheler ve Sonuçları
5	Mondros Mütarekesi, İşgaller ve Cemiyetlerin Kurulması
6	Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a Çıkışı ve Kongreler Dönemi
7	Misak-ı Millî’nin Kabulü ve İstanbul’un İşgali
8	Ara Sınav
9	TBMM’nin Açılışı, Yapısı ve Çalışmaları
10	Sevr Antlaşması ve Millî Mücadele’de Cepheler: Doğu ve Güney
11	Batı Cephesi: Düzenli Ordunun Kuruluşu, I. ve II. İnönü Savaşları
12	Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz
13	Mudanya Ateşkes Antlaşması ve Lozan Barış Konferansı Hazırlıkları
14	Lozan Barış Antlaşması ve Diplomatik Sonuçları
15	Türk İnkılabı'nın Karakteri ve Saltanatın Kaldırılması
16	Yarıyıl Sonu Sınavı

Program Çıktıları

Ders Öğrenme Çıktısı - Program Çıktıları (1 -5 Puan Aralığı)

Ders Öğrenme Çıktısı
Osmanlı’nın çöküşünü ve modernleşme çabalarını analiz eder.
Millî Mücadele’nin askeri ve siyasi aşamalarını açıklar.
TBMM’nin kuruluşu ve millî egemenlik ilkesini kavrar.
Lozan Antlaşması'nın diplomatik sonuçlarını değerlendirir.
Cumhuriyet’e giden tarihsel süreci yorumlar.
Ortalama Değer

https://ebs.bilecik.edu.tr/pdf/dersbilgigetir/474355