| Ders Adı | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | AKTS | |
| Arap Dili Belagati I | İLH103 | 1 | 2 + 0 | 4,0 |
| Birim Bölüm | İLAHİYAT |
| Derece Seviye | Lisans - Zorunlu - Türkçe |
| Dersin Verilişi | Yüz Yüze (Teorik ders anlatımı, Kur'ân-ı Kerîm ve edebi metinler üzerinden tahlil, soru-cevap, pratik alıştırmalar ve sınıf içi uygulama). |
| EBS Koordinatörü | Dr. Öğr. Üyesi İrfan KAYA (Yıl: 2026-2027) |
| Ders Veren | Dr. Öğr. Üyesi İhsan DELAL Dr. Öğr. Üyesi İrfan KAYA |
| Amaç |
Arap dilinin belagat ilkelerini tanıtmak, belagat ilminin ana dallarından "İlm-i Meâni" konularını teorik ve uygulamalı olarak kavratmak; edebi metinler ve Kur'an-ı Kerim ayetleri üzerindeki meâni sanatlarını analiz edebilme becerisi kazandırmaktır. |
| Ders İçeriği |
Belâgat ilminin tanımı, doğuşu, tarihi gelişimi ve kısımları; Meânî ilminin temel kavramları ve kuralları (kelamın kısımları, haber ve inşâ cümleleri, müsned ve müsnedün ileyhin halleri, kasır, fasıl ve vasıl, îcâz, ıtnâb ve müsâvât); bu konuların Kur'ân-ı Kerîm ayetleri, hadis-i şerifler ve klasik Arap şiiri örnekleri üzerinde belâgî tahlili. |
| Ders Kaynakları |
Ali Bulut, Belâgatu'l-Müyessera, İDAV Yayınları
Yusuf Ebu'l-Addûs, Medhal ilâ Belâğati'l-Arabiyye, Dâru'l-Müyessera |
| Açıldığı Öğretim Yılı | 2026-2027 |
| Yarıyıl İçi Çalışmalar | Katkı Yüzdesi (%) |
| Toplam | 0 |
| Yarıyıl Sonu Çalışmalar | Katkı Yüzdesi (%) |
| Toplam | %0 |
| Yarıyıl İçinin Başarıya Oranı | %0 |
| Yarıyıl Sonu Çalışmalar | %0 |
| Toplam | %0 |
| Kategori | Ders İlişki Yüzdeleri (%) |
|
Aktarılabilir Beceri Dersleri
|
0
|
|
Beşeri, İletişim ve Yönetim Becerileri Dersleri
|
0
|
|
Destek Dersleri
|
0
|
|
Ek Dersler
|
0
|
|
Kategori
|
0
|
|
Mesleki Seçmeli Dersler
|
0
|
|
Temel Meslek Dersleri
|
0
|
|
Uygulama Dersleri
|
0
|
|
Uzmanlık / Alan Dersleri
|
0
|
|
Yetkinlik Tamamlayıcı Ders
|
0
|
| Ders İş Yükü | Öğretim Metotlar / Öğretim Metodu | Süresi (Saat) | Sayısı | Toplam İş Yükü (Saat) |
| Araştırma – yaşam boyu öğrenme, yazma, okuma, Bilişim | Sınıf Dışı Çalışma | 3 | 14 | 42 |
| Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme, takım çalışması | Beyin Fırtınası | 25 | 1 | 25 |
| Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme | Tartışmalı Ders | 15 | 1 | 15 |
| Dinleme ve anlamlandırma | Ders | 2 | 14 | 28 |
| Ara Sınav 1 | Ara Sınav 1 | 1 | 1 | 1 |
| Ödev 1 | Ödev 1 | 8 | 1 | 8 |
| Final | Final | 1 | 1 | 1 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 120 | |||
| AKTS = Toplam İş Yükü (Saat) / 25.5 (s) | 4,71 | |||
| AKTS | 4,0 | |||
| Hafta | Konu | Öğretim Metodu |
|---|---|---|
| 1 | Belagat İlmine Giriş: Fesahat, Belagat ve Meâni | Ders |
| 2 | Kelâmın Yapısı: Haber ve İnşâ Ayrımı | Ders |
| 3 | İsnad-ı Haberî: Hakikat-i Aklî ve Mecaz-ı Aklî | Ders |
| 4 | Cümle Tipleri ve Muhatabın Durumu (İbtidaî, Talebî, İnkârî) | Ders |
| 5 | İnşâ-i Talebî I: Emir ve Nehiy Üslubu | |
| 6 | İnşâ-i Talebî II: İstifham (Soru) Üslubu | Ders |
| 7 | Ara Sınav (Vize) | Ders |
| 8 | İnşâ-i Talebî III: Temennî ve Nidâ Üslupları | Ders |
| 9 | Cümle Unsurları: Müsnedün İleyh'in Halleri | Ders |
| 10 | Cümle Unsurları: Müsned'in Halleri ve Takdim-Tehir | Ders |
| 11 | Kasr (Hasr) Sanatı | Ders |
| 12 | Vasl ve Fasl | Ders |
| 13 | İcâz, İtnâb ve Musâvât | Ders |
| 14 | Uygulama: Ayet ve Şiir Analizi | Ders |
| Ders Öğrenme Çıktısı | Ölçme Değerlendirme | Öğretim Metodu | Öğrenme Faaliyeti |
| İlm-i Meânî'nin tanımını, konusunu, gayesini ve belagat ilmi içerisindeki yerini açıklar. | Yazılı Sınav | Ders | Dinleme ve anlamlandırma |
| Kelamın durumun gereğine (muktezâ-yı hâle) uygunluğu ilkesini mütekellim, muhatap ve bağlam ilişkisi çerçevesinde değerlendirir. | Ödev / Proje Yazılı Sınav | Ders | Dinleme ve anlamlandırma |
| Haber ve inşâ cümlelerini ayırt eder; haberin çeşitlerini (iptidâî, talebî, inkârî) ve inşâ türlerini (talebî, gayr-i talebî) örnekler üzerinden tahlil eder. | Yazılı Sınav | Ders | Dinleme ve anlamlandırma |
| Müsned ve müsnedün ileyhin zikri, hazfi, takdim-te'hiri ile marife veya nekre yapılma sebeplerini edebi bağlam açısından analiz eder. | Yazılı Sınav | Ders | Dinleme ve anlamlandırma |
| Kasr (tahsîs/sınırlama) üslubunu, kasr yollarını ve ögelerini klasik Arapça metinlerde tespit eder. | Ödev / Proje Yazılı Sınav | Ders | Dinleme ve anlamlandırma |
DERS ÖĞRENME ÇIKTISI |
PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| İlm-i Meânî'nin tanımını, konusunu, gayesini ve belagat ilmi içerisindeki yerini açıklar. | 3 | 4 | 3 | 4 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | ;
| Kelamın durumun gereğine (muktezâ-yı hâle) uygunluğu ilkesini mütekellim, muhatap ve bağlam ilişkisi çerçevesinde değerlendirir. | 3 | 4 | 2 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | ;
| Haber ve inşâ cümlelerini ayırt eder; haberin çeşitlerini (iptidâî, talebî, inkârî) ve inşâ türlerini (talebî, gayr-i talebî) örnekler üzerinden tahlil eder. | 3 | 3 | 2 | 4 | 4 | 4 | 4 | 2 | 2 | 2 | ;
| Müsned ve müsnedün ileyhin zikri, hazfi, takdim-te'hiri ile marife veya nekre yapılma sebeplerini edebi bağlam açısından analiz eder. | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | ;
| Kasr (tahsîs/sınırlama) üslubunu, kasr yollarını ve ögelerini klasik Arapça metinlerde tespit eder. | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | ;
| Ortalama Değer | 2,8 | 3,2 | 2,6 | 3,4 | 3,2 | 3,2 | 3,2 | 2,8 | 2,8 | 2,8 |
