| Ders Adı | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | AKTS | |
| İslam Hukuk Felsefesi | İLH356 | 6 | 2 + 0 | 3,0 |
| Birim Bölüm | İLAHİYAT |
| Derece Seviye | Lisans - Seçmeli - Türkçe |
| Dersin Verilişi | Yüz yüze |
| EBS Koordinatörü | Öğr. Gör. Dr. Mustafa Serdar Özcan (Yıl: 2026-2027) |
| Ders Veren | |
| Amaç |
Bu dersin amacı; öğrenciye genel hukuk felsefesi ile İslam hukuk felsefesi arasındaki teorik bağı kurdurmak, İslam hukukunun gayelerini (Makâsıdü'ş-Şerîa), illet-hikmet ilişkisini, küllî kaideleri ve hükümlerin değişimi meselesini felsefi bir derinlikle aktarmaktır. Ayrıca tarihsel süreçte öne çıkan fakihlerin gaye merkezli hukuk yaklaşımlarını inceleyerek öğrencilerin güncel hukuki meselelere makâsıd penceresinden bakabilmelerini sağlamaktır. |
| Ders İçeriği |
İslam Hukuk Felsefesi dersi; fıkıh metodolojisinin felsefi temellerini, hükümlerin gayelerini (Makâsıdü’ş-Şerîa), illet-hikmet ilişkisini, küllî kaideleri ve klasik ile çağdaş fakihlerin gaye merkezli hukuk yaklaşımlarını bütüncül bir biçimde ele alır. |
| Ders Kaynakları |
Yüksel Macit, İslam Hukuk Felsefesi
İbn Âşûr, İslam Hukuk Felsefesi Şâtibî, Muvâfakât Dehlevî, el-Huccetü'l-bâliğa Ünal Yerlikaya, Hanefi İllet Teorisi Ahmet Yaman, Makâsıd ve İçtihat İslam Hukuk Felsefesi Araştırmaları, Marmara Üniversitesi İFAV Yayınları Abdurrahman Haçkalı, İslam Hukuk Tarihinde Gayeci İçtihat Metodunun Gelişimi, Etüt Yayınları. |
| Yarıyıl İçi Çalışmalar | Katkı Yüzdesi (%) |
| Bu bilgi girilmemiştir. | |
| Toplam | 0 |
| Yarıyıl Sonu Çalışmalar | Katkı Yüzdesi (%) |
| Bu bilgi girilmemiştir. | |
| Toplam | %0 |
| Yarıyıl İçinin Başarıya Oranı | %0 |
| Yarıyıl Sonu Çalışmalar | %0 |
| Toplam | %0 |
| Kategori | Ders İlişki Yüzdeleri (%) |
|
Aktarılabilir Beceri Dersleri
|
0
|
|
Beşeri, İletişim ve Yönetim Becerileri Dersleri
|
0
|
|
Destek Dersleri
|
0
|
|
Ek Dersler
|
0
|
|
Kategori
|
0
|
|
Mesleki Seçmeli Dersler
|
0
|
|
Temel Meslek Dersleri
|
0
|
|
Uygulama Dersleri
|
0
|
|
Uzmanlık / Alan Dersleri
|
0
|
|
Yetkinlik Tamamlayıcı Ders
|
0
|
| Ders İş Yükü | Öğretim Metotlar / Öğretim Metodu | Süresi (Saat) | Sayısı | Toplam İş Yükü (Saat) |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 0 | |||
| AKTS = Toplam İş Yükü (Saat) / 25.5 (s) | 0 | |||
| AKTS | 3,0 | |||
| Hafta | Konu | Öğretim Metodu |
|---|---|---|
| 1 | Giriş: Kavramsal Çerçeve: İslam Hukuk Felsefesinin Mahiyeti ve Alanı | Tartışmalı Ders |
| 2 | Hukukun Amaçları ve Adalet | Tartışmalı Ders |
| 3 | İslam Hukuk Metodolojisi ve Felsefesi İlişkisi | Tartışmalı Ders |
| 4 | Hükümlerde Gaye Problemi ve İllet-Hikmet İlişkisi | Tartışmalı Ders |
| 5 | Gaye Odaklı Deliller ve İçtihat Felsefesi: Kıyas, İstihsan, Maslahat, Örf | Tartışmalı Ders |
| 6 | Makâsıdü'ş-Şerîa'ya Giriş ve Kavramsal Yapı | Tartışmalı Ders |
| 7 | Makâsıdın Mertebeleri | Tartışmalı Ders |
| 8 | Küllî Kaideler ve Hukuk Felsefesi | Tartışmalı Ders |
| 9 | Makâsıd Düşüncesinin Doğuşu ve Teşekkülü | Tartışmalı Ders |
| 10 | Klasik Dönem Makâsıd Teorisyenleri | Tartışmalı Ders |
| 11 | Makâsıdın Zirve İsmi: Şâtıbî | Tartışmalı Ders |
| 12 | Çağdaş Dönemde Makâsıd Yönelişleri | Tartışmalı Ders |
| 13 | Hükümlerin Değişimi ve Tarihsellik Problemi | Tartışmalı Ders |
| 14 | Makâsıd Temelli İçtihat ve Günümüz Fıkıh Problemleri | Tartışmalı Ders |
| Ders Öğrenme Çıktısı | Ölçme Değerlendirme | Öğretim Metodu | Öğrenme Faaliyeti |
| Hukukun temel gayelerini (adalet, maslahat, eşitlik, özgürlük) genel ve İslam hukuk felsefesi açısından değerlendirir. | Tartışmalı Ders | Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme | |
| Hükümlerin gayelerini (Makâsıdü'ş-Şerîa), mertebelerini (zarûriyyât, hâciyyât, tahsîniyyât) ve illet-hikmet ayrımına dayalı tahlil metodunu açıklar. | Tartışmalı Ders | Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme | |
| Klasik ve modern dönem fakihlerinin (Cüveynî, Gazzâlî, Şâtıbî, İbn Âşûr vb.) makâsıd yaklaşımlarını tarihsel süreç içerisinde karşılaştırır. | Tartışmalı Ders | Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme | |
| İstihsan, maslahat, örf ve küllî kaidelerin felsefi ve makâsıdî esaslarını ile hukuk sistemindeki işlevlerini değerlendirir. | Tartışmalı Ders | Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme | |
| Zamanın değişmesiyle hükümlerin değişmesi ilkesini ve güncel fıkıh problemlerinde makâsıd merkezli içtihat imkânlarını tahlil eder. | Tartışmalı Ders | Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme |
DERS ÖĞRENME ÇIKTISI |
PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ortalama Değer | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
