| Ders Adı | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | AKTS | |
| Batı ve Orta Anadolu İlk Tunç Çağı Çanak Çömleği | PÖA5009 | 3 + 0 | 7,5 |
| Birim Bölüm | PROTOHİSTORYA VE ÖNASYA ARKEOLOJİSİ - YL |
| Derece Seviye | Lisansüstü - Seçmeli - Türkçe |
| Dersin Verilişi | Yüz yüze |
| EBS Koordinatörü | Prof. Dr. Deniz SARI (Yıl: 2026-2027) |
| Ders Veren | Prof. Dr. Deniz SARI |
| Amaç |
Bu dersin amacı, Batı ve Orta Anadolu’da İlk Tunç Çağı’nın (M.Ö. 3200-1900/1800) kültürel gelişimini çanak çömlek malzemesi üzerinden incelemek ve öğrencilere bu malzemeyi tanıma, tanımlama, tarihlendirme ve yorumlama becerisi kazandırmaktır. Ders kapsamında çanak çömleğin stratigrafi ve göreli kronolojinin saptanmasındaki, kültür bölgeleri ile çanak çömlek gruplarının sınırlarının belirlenmesindeki ve bölgeler arası ilişkilerin ortaya konmasındaki rolü ele alınır. Öğrencilerin, arkeolojik veriler ile yazılı belgeleri birlikte değerlendirerek Batı Anadolu’nun kültürel ve siyasal gelişimini kavraması hedeflenir. |
| Ders İçeriği |
Batı ve Orta Anadolu İlk Tunç Çağı çanak çömleğinin genel özellikleri, evrelere göre gösterdiği gelişimin incelenmesi; çanak çömlek gruplarının İlk Tunç Çağı I ve II çanak çömlek grupları ve ortaya çıkış nedenleri; İlk Tunç Çağı III çanak çömleği; Batı Anadolu İlk Tunç Çağı çanak çömleğinin Mezopotamya kronolojisine göre tarihlendirilmesi gibi konular işlenmektedir |
| Ders Kaynakları |
Beycesultan I. The Chalcolithic and Early Bronze Age Levels. S. Lloyd, J. Mellaart, London, 1962.
Batı Anadolu Son Kalkolitik ve İlk Tunç Çağı, Arkeoatlas/2: 94- 129, T.Efe, İstanbul,2003. Die Keramik der Frühe Bronzezeit aus Inneranatolien, W.Orthmann, Berlin, 1963. Troy II, General Introduction, The Third, Fourth and Fifth Settlements, C.W., Blegen, J.L. Caskey, M. Rawson, Princeton, 1951 Troy I, General Introduction, The First and Second Settlements, C.W., Blegen, J.L. Caskey, M. Rawson, Princeton, 1950. Beycesultan I. The Chalcolithic and Early Bronze Age Levels. S. Lloyd, J. Mellaart, London, 1962. Batı Anadolu Son Kalkolitik ve İlk Tunç Çağı, Arkeoatlas/2: 94- 129, T.Efe, İstanbul,2003. Die Keramik der Frühe Bronzezeit aus Inneranatolien, W.Orthmann, Berlin, 1963. Troy II, General Introduction, The Third, Fourth and Fifth Settlements, C.W., Blegen, J.L. Caskey, M. Rawson, Princeton, 1951 Troy I, General Introduction, The First and Second Settlements, C.W., Blegen, J.L. Caskey, M. Rawson, Princeton, 1950. Sarı, D. (2012). İlk Tunç Çağı ve Orta Tunç Çağı'nda Batı Anadolu'nun kültürel ve siyasal gelişimi. MASROP E-Dergi, 6(1), 1–77. http://masrop.org/32/ Türkteki, M. (2012). Batı ve Orta Anadolu'da çark yapımı çanak çömleğin ortaya çıkışı ve yayılımı. MASROP E-Dergi, 6(7), 45–111. http://masrop.org/32/ Efe, T. (2003). Batı Anadolu Tunç Çağı uygarlığının doğuşu. ArkeoAtlas, 2, 92–129. |
| Açıldığı Öğretim Yılı | 2020 - 2021 2022 - 2023 2023-2024 2024 - 2025 2025 - 2026 2026-2027 |
| Yarıyıl İçi Çalışmalar | Katkı Yüzdesi (%) |
| Ara Sınav 1 | 30 |
| Ödev (Sunum) | 20 |
| Toplam | 50 |
| Yarıyıl Sonu Çalışmalar | Katkı Yüzdesi (%) |
| Final | %50 |
| Toplam | %50 |
| Yarıyıl İçinin Başarıya Oranı | %50 |
| Yarıyıl Sonu Çalışmalar | %50 |
| Toplam | %100 |
| Kategori | Ders İlişki Yüzdeleri (%) |
|
Aktarılabilir Beceri Dersleri
|
0
|
|
Beşeri, İletişim ve Yönetim Becerileri Dersleri
|
0
|
|
Destek Dersleri
|
0
|
|
Ek Dersler
|
0
|
|
Kategori
|
0
|
|
Mesleki Seçmeli Dersler
|
0
|
|
Temel Meslek Dersleri
|
0
|
|
Uygulama Dersleri
|
0
|
|
Uzmanlık / Alan Dersleri
|
70
|
|
Yetkinlik Tamamlayıcı Ders
|
30
|
| Ders İş Yükü | Öğretim Metotlar / Öğretim Metodu | Süresi (Saat) | Sayısı | Toplam İş Yükü (Saat) |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 0 | |||
| AKTS = Toplam İş Yükü (Saat) / 25.5 (s) | 0 | |||
| AKTS | 3,0 | |||
| Hafta | Konu | Öğretim Metodu |
|---|---|---|
| 1 | Giriş: Çanak çömleğin arkeolojik veri olarak önemi, Anadolu’nun coğrafi yapısı ve İTÇ kronolojisi | Ders |
| 2 | Araştırma tarihçesi: Bittel, Goetze, Lloyd-Mellaart, French ve Efe’nin kültür grubu, kültür bölgesi ve çanak çömlek grubu tanımları | Ders |
| 3 | İTÇ’ye Geçiş Dönemi (İTÇ IA): Kumtepe IB, Büyük Menderes-Yukarı Porsuk ve Frigya bölgeleri; Poliochni, Kaklık Mevkii, Küllüoba 5-3 ve Tarsus ile tarihlendirme | Ders |
| 4 | İTÇ I: Troya I-Yortan Kültür Bölgesi (Troas, Limni, İzmir ve Balıkesir-Akhisar/Manisa grupları) | Ders |
| 5 | İTÇ I: Beycesultan İTÇ I Kültürü (Büyük Menderes-Yukarı Porsuk), Frigya (Demircihöyük ve Yukarı Sakarya grupları), Bitinya ve Likya-Pisidya | Ders |
| 6 | İTÇ II: Genel değerlendirme, yerleşme artışı ve yerel çanak çömlek gruplarının belirginleşmesi; Yukarı Büyük Menderes Grubu (Beycesultan XVI-XIII) | Ders |
| 7 | İTÇ II: Frigya Kültür Bölgesi (Demircihöyük H-Q, Küllüoba IV A-G, Keçiçayırı) | Ders |
| 8 | Ara Sına | Ders |
| 9 | İTÇ II: Antalya-Göller Bölgesi (Karataş-Semayük, Bademağacı, Kuruçay ve Burdur grubu); idol ve figürinlerin yayılımı | Ders |
| 10 | İTÇ II sonu ve İTÇ IIIA: Büyük Kervan Yolu, uzak mesafe ticareti, çömlekçi çarkının ilk kullanımı ve yeni mal grupları (Red Coated Ware, Wash Ware, Troya A2 tabağı, depas, tankard) | Ders |
| 11 | İTÇ III: Yerel krallıklar ve kent devletleri; madencilik, hiyerarşik yapı ve Akkad belgeleri; Troya II, Liman Tepe ve Seyitömer | Ders |
| 12 | İTÇ IIIB / OTÇ’ye Geçiş Dönemi: Küllüoba Geçiş Dönemi çanak çömleği ve Orta Anadolu boyalı grupları (Intermediate, Alişar III, Delice, Çıradere, Maltepe) Kısa Sınav | Ders |
| 13 | Orta Tunç Çağı: Asur Ticaret Kolonileri ve Erken Hitit Dönemi; arkeolojik kültür bölgeleri ile Hitit metinlerindeki Batı Anadolu ülkelerinin karşılaştırılması (Arzawa, Hapalla, Masa, Wilusa/Aššuwa, Seha Nehri Ülkesi, Lukka); genel değerlendirme | Ders |
| 14 | Final sınavı |
| Ders Öğrenme Çıktısı | Ölçme Değerlendirme | Öğretim Metodu | Öğrenme Faaliyeti |
| Çanak çömleğin arkeolojik bir veri grubu olarak önemini ve stratigrafi ile göreli kronolojinin saptanmasındaki rolünü açıklar. | Yazılı Sınav | Ders | Dinleme ve anlamlandırma |
| Anadolu İlk Tunç Çağı’nın evrelerini (İTÇ’ye Geçiş Dönemi, İTÇ I, II, IIIA ve IIIB) ve kronolojisini, Batı Anadolu kültür grupları ile çanak çömlek bölgeleri üzerine yapılan araştırmaların tarihçesiyle ilişkilendirir. | Yazılı Sınav | Ders | Dinleme ve anlamlandırma |
| Batı ve Orta Anadolu’daki kültür bölgelerini ve çanak çömlek gruplarını ayırt eder; önemli yerleşmelerin (Troya, Beycesultan, Demircihöyük, Küllüoba, Karataş-Semayük vb.) mal gruplarını, formlarını ve bezeme özelliklerini tanımlayarak tarihlendirir. | Yazılı Sınav | Ders | Dinleme ve anlamlandırma |
| Çanak çömlek, idol ve mimari verilerden hareketle ticaret ağları, madencilik ve çömlekçi çarkının ilk kullanımı gibi gelişmeleri, yerel krallıkların ve kent devletlerinin ortaya çıkışını yazılı belgelerle (Akkad, Eski Assur ve Hitit metinleri) birlikte değerlendirir. | Yazılı Sınav | Ders | Dinleme ve anlamlandırma |
| İTÇ III’ten Orta Tunç Çağı’na geçişi açıklar ve arkeolojik kültür bölgeleri ile Hitit metinlerinde geçen Batı Anadolu ülkeleri arasında önerilen eşleşmeleri eleştirel biçimde tartışır. | Yazılı Sınav | Ders | Dinleme ve anlamlandırma |
DERS ÖĞRENME ÇIKTISI |
PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ | PÇ 1 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Çanak çömleğin arkeolojik bir veri grubu olarak önemini ve stratigrafi ile göreli kronolojinin saptanmasındaki rolünü açıklar. | 4 | 5 | 4 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | ;
| Anadolu İlk Tunç Çağı’nın evrelerini (İTÇ’ye Geçiş Dönemi, İTÇ I, II, IIIA ve IIIB) ve kronolojisini, Batı Anadolu kültür grupları ile çanak çömlek bölgeleri üzerine yapılan araştırmaların tarihçesiyle ilişkilendirir. | 5 | 5 | 4 | 3 | 4 | 1 | 2 | 4 | ;
| Batı ve Orta Anadolu’daki kültür bölgelerini ve çanak çömlek gruplarını ayırt eder; önemli yerleşmelerin (Troya, Beycesultan, Demircihöyük, Küllüoba, Karataş-Semayük vb.) mal gruplarını, formlarını ve bezeme özelliklerini tanımlayarak tarihlendirir. | 5 | 4 | 4 | 3 | 3 | 1 | 3 | 4 | ;
| Çanak çömlek, idol ve mimari verilerden hareketle ticaret ağları, madencilik ve çömlekçi çarkının ilk kullanımı gibi gelişmeleri, yerel krallıkların ve kent devletlerinin ortaya çıkışını yazılı belgelerle (Akkad, Eski Assur ve Hitit metinleri) birlikte değerlendirir. | 5 | 5 | 5 | 3 | 5 | 1 | 3 | 5 | ;
| İTÇ III’ten Orta Tunç Çağı’na geçişi açıklar ve arkeolojik kültür bölgeleri ile Hitit metinlerinde geçen Batı Anadolu ülkeleri arasında önerilen eşleşmeleri eleştirel biçimde tartışır. | 5 | 5 | 5 | 3 | 5 | 2 | 3 | 4 | ;
| Ortalama Değer | 4,8 | 4,8 | 4,4 | 2,8 | 4 | 1,2 | 2,6 | 4 |
