TARİH

Bu ders, Roma’nın küçük bir şehir devletinden Akdeniz havzasını kuşatan devasa bir imparatorluğa dönüşüm sürecini ve bu mirasın Doğu Roma (Bizans) bünyesinde nasıl evrildiğini kapsamlı bir şekilde incelemeyi hedefler. Öğrenciler; Cumhuriyet ve İmparatorluk dönemlerinin siyasi yapısını, toplumsal sınıflar arasındaki mücadeleleri ve Hristiyanlığın devletin resmi dini haline gelmesiyle yaşanan köklü kültürel dönüşümü analiz etme fırsatı bulurlar. Ders boyunca, Akdeniz dünyasının siyasi bütünlüğünün nasıl sağlandığı ve bu bütünlüğün parçalanma sürecinde Bizans’ın üstlendiği tarihsel rol, kronolojik ve tematik bir perspektifle ele alınır.

Ders, Roma tarihinin başlangıcından Bizans’ın erken dönemlerine kadar olan süreci çok boyutlu bir perspektifle ele alırken, ilk olarak Roma’nın kuruluşu ve krallık döneminin efsanevi kökenleri ile tarihsel gerçekliklerini masaya yatırarak başlar. Cumhuriyet döneminde senatonun rolü, magistralıklar ve Roma’nın yayılmacı politikası incelenirken, Kartaca Savaşları’nın Akdeniz üzerindeki jeopolitik etkileri üzerinde durulur. Roma’nın sosyal yapısında yaşanan dönüşümler, Gracchus kardeşlerin reform girişimleri ve Cumhuriyet rejiminin krizleri, Sezar ve Augustus arasındaki geçiş dönemiyle analiz edilir. Augustus ile başlayan Pax Romana (Roma Barışı) döneminde imparatorluk idaresinin kurumsallaşması ve eyalet yönetim sistemlerinin işleyişi detaylandırılır. Roma hukukunun evrimi, mülkiyet hakları ve vatandaşlık kavramlarının imparatorluğun bir arada tutulmasındaki rolü tartışılır. Erken İmparatorluk döneminin askeri stratejileri, sınır güvenliği ve lejyonların siyasi gücü incelenirken, Roma ekonomisinin temelini oluşturan tarım, ticaret ve kölelik sistemi ele alınır. Hristiyanlığın yeraltı örgütlenmesinden devlet dinine dönüşme süreci, İmparator I. Konstantin’in Milano Fermanı ve İznik Konsili üzerindeki belirleyici rolü ile irdelenir. Başkentin Roma’dan Constantinopolis’e taşınmasının siyasi ve stratejik gerekçeleri üzerinde durularak, imparatorluğun ağırlık merkezinin Doğu’ya kayması analiz edilir. Roma’nın 395 yılında ikiye bölünmesi ve Batı Roma’nın çöküşüne neden olan iç ve dış faktörler, Kavimler Göçü çerçevesinde değerlendirilir. Bizans tarihinin başlangıç aşaması olarak kabul edilen Geç Antik Çağ’da, Greko-Romen mirası ile Hristiyan öğretisinin nasıl sentezlendiği incelenir. İmparator I. Justinianus döneminin idari reformları, Corpus Iuris Civilis (Roma Hukuku Derlemesi) ve imparatorluğun eski sınırlarına ulaşma çabası dersin ana temalarından birini oluşturur. Ayasofya’nın inşası ve Bizans sanatının erken dönem ikonografisi, mimari ve estetik bir açıdan ele alınır. Sasani İmparatorluğu ile yapılan uzun süreli savaşların Doğu Roma’nın askeri yapısı üzerindeki yıpratıcı etkileri tartışılır. Bizans saray teşkilatı, bürokrasi ve seremonilerin imparatorluk otoritesini meşrulaştırma işlevi vurgulanır. Erken Bizans dönemindeki dini çatışmalar, monofizitizm ve ekümenik konsillerin siyasi birliği nasıl etkilediği üzerinde durulur. Eğitim sistemi, felsefenin sürekliliği ve antik metinlerin korunmasında Bizans entelektüellerinin katkısı incelenir. İpek Yolu ve Akdeniz ticareti üzerinden Bizans ekonomisinin canlılığı ve sikke reformları ele alınır. Kent yaşamı, hipodrom kültürünün toplumsal dinamikleri ve halk isyanlarının (Nika Ayaklanması gibi) siyasi sonuçları analiz edilir. Akdeniz dünyasındaki demografik değişimler, salgın hastalıklar ve iklimsel faktörlerin imparatorluk gücü üzerindeki etkileri değerlendirilir. Ordu sisteminin Themes (Eyalet Orduları) sistemine evrilmeden önceki son durumu ve savunma stratejileri incelenir. İmparatorluğun kadın figürleri ve saray kadınlarının yönetimdeki nüfuzu örneklerle açıklanır. Bizans ve İslam fetihleri öncesi Orta Doğu’nun durumu, dersin kronolojik sonunu belirleyen bir eşik olarak ele alınır. Son olarak, Roma’dan Bizans’a geçişin bir kopuştan ziyade bir dönüşüm olduğu tezi, kurumlar ve zihniyet dünyası üzerinden kanıtlanarak ders tamamlanır.