TARİH

Bu dersin temel amacı, öğrencilere Hititçe metinlerin ana yazı sistemi olan çivi yazısının gelişim evrelerini ve teknik özelliklerini öğreterek temel işaret gruplarını tanıtmaktır. Öğrencilerin transkripsiyon ve transliterasyon yöntemlerini kullanarak orijinal tablet kesitlerini okuyabilme becerisini geliştirmesi ve bu sayede birincil kaynaklara doğrudan erişim sağlaması hedeflenmektedir. Ayrıca, filolojik analizler aracılığıyla Hitit toplumunun siyasi, sosyal ve kültürel yapısını yazılı belgeler üzerinden bilimsel bir bakış açısıyla değerlendirme yetisinin kazandırılması amaçlanır.

Hitit Çivi Yazısı I dersinin içeriği kapsamında öncelikle çivi yazısının Mezopotamya’daki kökenleri ve bu yazı sisteminin Hititler tarafından devralınma süreci kronolojik bir perspektifle ele alınarak yazının evrimi incelenmektedir. Dersin ilk haftalarında kil tabletlerin hazırlanışı, stilus kullanımı ve çivi yazısının teknik altyapısı üzerinde durularak öğrencilerin fiziksel materyali tanıması sağlanırken, ardından temel yatay, dikey ve eğik çivi formlarının birleşiminden doğan ilk işaret grupları detaylandırılmaktadır. Hititçe fonetiğin yazıya nasıl yansıtıldığı, sesli ve sessiz harflerin birleşiminden oluşan hece sisteminin mantığı öğretilmekte, aynı zamanda Sümerce ve Akadca kökenli işaretlerin Hitit metinlerindeki işlevleri olan Sümerogram ve Akadogram kavramları kapsamlı bir şekilde analiz edilmektedir. Öğrenciler, temel hece işaretlerini tanıdıktan sonra determinatif denilen ve kelimelerin anlam kategorilerini belirleyen ön ekleri öğrenerek metinlerin genel bağlamını çözme becerisi kazanmakta ve dersin ilerleyen aşamalarında basit cümle yapılarından başlayarak Hititçe dil bilgisi kurallarını çivi yazılı orijinaller üzerinden takip etmektedirler. Transliterasyon kurallarına uygun olarak işaretlerin Latin harflerine aktarılması ve ardından transkripsiyon yöntemiyle metnin fonetik yapısının ortaya çıkarılması süreçleri uygulamalı olarak işlenirken, Boğazköy arşivlerinden seçilen dini, idari ve hukuki metin örnekleri üzerinde durularak öğrenilen işaretlerin pekiştirilmesi hedeflenmektedir. Yazı sistemindeki ideogramların sayısal ve sembolik değerleri üzerinde durulmakta, metinlerde sıkça karşılaşılan şahıs ve yer isimlerinin yazım kalıpları öğrencilere aktarılmakta ve tabletlerin üzerindeki mühür baskılarının yazı ile olan ilişkisi tartışılmaktadır. Dönem boyunca Hititçenin kendine has imla kuralları ve yazıdaki varyasyonlar incelenmekte, öğrencilerin farklı dönemlere ait yazı stillerini ayırt edebilmeleri için Eski, Orta ve İmparatorluk devri yazıları arasındaki paleografik farklar karşılaştırmalı olarak sunulmaktadır. Ders içeriğinde ayrıca çivi yazısının deşifre edilme süreci ve bu alandaki öncü bilimsel çalışmaların tarihçesine değinilmekte, bilimsel bir yayın hazırlarken takip edilen kopyalama (autography) ve fotoğraflama teknikleri hakkında temel bilgiler verilmektedir. Hitit çivi yazısının sadece bir iletişim aracı değil, aynı zamanda devlet bürokrasisinin ve diplomatik yazışmaların vazgeçilmez bir parçası olduğu vurgulanarak metinlerin tarihsel doküman olarak nasıl değerlendirileceği üzerine metodolojik tartışmalar yürütülmektedir. Kelime haznesini geliştirmeye yönelik çalışmalarla desteklenen bu süreçte, öğrencilerin temel seviyedeki bir Hititçe tableti bağımsız olarak okuyabilmesi, yazıdaki lügatçeyi doğru çözümleyebilmesi ve filolojik analizler yaparak Hitit dünyasının düşünce yapısına dair çıkarımlarda bulunabilmesi hedeflenerek ders içeriği bütüncül bir şekilde tamamlanmaktadır.