TARİH

Bu dersin temel amacı, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan günümüze kadar geçen süreçte Türk askeri tarihini, doktrinel gelişimini ve katılım sağlanan askeri harekatları stratejik bir perspektifle analiz etmektir. Müfredat kapsamında, Milli Mücadele’nin askeri mirası üzerine inşa edilen yeni ordu yapısı, Soğuk Savaş dönemindeki NATO entegrasyonu ve Türk Silahlı Kuvvetleri’nin modernizasyon süreçleri derinlemesine incelenir. Öğrencilerin; Kore Savaşı, Kıbrıs Barış Harekatı ve terörle mücadele gibi kritik askeri süreçleri uluslararası güvenlik politikaları ve jeopolitik gereklilikler ışığında kavramaları hedeflenir. Ayrıca, savunma sanayiindeki yerlileşme hamleleri, sınır ötesi operasyonların askeri doktrindeki yeri ve asimetrik harp tekniklerinin gelişimi eleştirel bir bakışla ele alınır. Son olarak ders, öğrencilere Türk harp tarihini askeri bilimler ve uluslararası ilişkiler disiplinleri çerçevesinde değerlendirme yetkinliği kazandırarak, Türkiye’nin savunma stratejilerini tarihsel bir derinlikle analiz etme donanımı sağlamayı amaçlamaktadır.

Askeri literatürün temel taşlarını oluşturan ve devletlerin topyekûn varlık mücadelesini simgeleyen "harp" kavramı ile orduların stratejik ve taktiksel düzlemdeki fiziki çarpışmalarını ifade eden "muharebe" arasındaki nüanslar, Türkiye’nin bir asırlık güvenlik mimarisinin temelini oluşturmuştur. Bu bağlamda; düşük yoğunluklu çatışma, özel operasyon ve müşterek harekat gibi alt kavramlar, Türkiye’nin jeopolitik krizlere verdiği tepkileri şekillendirmiş; özellikle küresel ölçekli Genel Harp, yerel dinamikli Bölgesel Harp, devlet dışı aktörlerin dahil olduğu Asimetrik Harp, denizden karaya güç aktarımını içeren Amfibi Harekat ve ideolojik kutuplaşmanın gölgesindeki Soğuk Harp, Türkiye’nin savunma doktrinlerini dinamik tutmasını zorunlu kılmıştır. Türk Silahlı Kuvvetleri, bu çok boyutlu tehdit yelpazesine karşı caydırıcılığını pekiştirmek amacıyla kara, deniz ve hava unsurlarını en ileri teknolojik envanterle donatırken, son yirmi yılda savunma sanayiinde yakalanan yerlilik ve millilik hamlesi, Türkiye’yi teknoloji bağımlılığından kurtararak kendi askeri stratejilerini dünya genelinde ihraç eden bir oyun kurucu haline getirmiştir. Temelleri Büyük Taarruz’un askeri dehası ve İstiklal Harbi’nin lojistik mucizesi üzerine atılan Cumhuriyet, Atatürk döneminde bir yandan Şeyh Sait ve Dersim gibi iç güvenlik krizlerini kararlılıkla yönetmiş, diğer yandan yaklaşan İkinci Dünya Savaşı tehlikesine karşı Kayseri Uçak Fabrikası ve Kırıkkale mühimmat tesisleri gibi vizyoner projeleri başlatarak bölgesel bir güç odağı olduğunu Ege ve Trakya manevralarıyla dünyaya ilan etmiştir. İnönü’nün İkinci Dünya Savaşı boyunca uyguladığı "silahlı tarafsızlık" ve denge politikası, ülkeyi küresel yıkımın dışında tutmayı başarsa da, savaş sonrası Stalin yönetimindeki SSCB’nin toprak ve boğazlar üzerindeki talepleri Türkiye’yi zorunlu bir güvenlik arayışına itmiş; bu süreçte NATO’ya katılım ve Amerikan askeri doktrinlerinin entegrasyonu ile Türk ordusu modern anlamda yapısal ve taktiksel bir dönüşüm geçirmiştir. Bu dönüşümün ilk kanlı sınavı olan Kore Savaşı’nda Türk tugayının sergilediği kahramanlık, 1960’lı yıllarda Kıbrıs’taki soydaşlara yönelik baskılara karşı düzenlenen hava harekatları ve nihayetinde 1974 Kıbrıs Barış Harekatı’nın amfibi başarısıyla taçlanarak, Türk askeri gücünün uluslararası hukuk çerçevesindeki operasyonel kabiliyetini tescillemiştir. Ortadoğu eksenindeki Arap-İsrail Savaşları’nın bölgeye getirdiği istikrarsızlığı dikkatle takip eden Türkiye, 1990’larda Bosna’da barışı koruma görevlerinden Karabağ’daki kardeş Azerbaycan’a verilen stratejik desteğe kadar geniş bir coğrafyada nüfuz kurarken, 1980’lerden itibaren tırmanan ve asimetrik harp tekniklerini kullanan terör örgütlerine karşı yürüttüğü mücadeleyi zamanla sınır ötesi "önleyici vuruş" doktrinine dönüştürmüştür. Modern dönemin zirve noktası olarak kabul edilen 2016-2017 Fırat Kalkanı, 2018 Zeytin Dalı, 2019 Barış Pınarı ve 2020 Bahar Kalkanı harekatları, Türkiye’nin kendi ürettiği İHA/SİHA teknolojilerini, ağ merkezli harp yeteneklerini ve komando birikimini hibrit savaş koşullarında başarıyla kullanarak, sadece sınır güvenliğini sağlamakla kalmayıp bölgesel istikrarın yegane garantörü olduğunu sarsılmaz bir askeri kudretle tüm dünyaya kanıtlamıştır.