TARİH

Siyaset Sosyolojisi II dersi; öncelikle siyasetin neden toplumsal bir olgu olduğunun ve nasıl toplumsal bir olgu olarak değerlendirildiğinin öğretilmesini amaçlar. Bu doğrultuda, siyaset ve toplum arasındaki karşılıklı ilişkiyi incelemek için gerekli olan temel kavramlar ile farklı sosyolojik yaklaşımların da öğretilmesini amaçlamaktadır.

Bu ders kapsamında öncelikle siyaset sosyolojisinin tanımı, kapsamı ve temel problematikleri ele alınarak öğrencilerin siyasal olguları sosyolojik bir perspektiften analiz edebilme becerisi kazanmaları amaçlanır. Dersin başlangıcında siyaset sosyolojisine ilişkin temel kavramlar tanıtılır ve bu kavramların toplumsal yapı ile ilişkisi ortaya konur. Siyaset sosyolojisinin çalışma alanına ilişkin farklı kuramsal yaklaşımların temel argümanları karşılaştırmalı olarak ele alınır. İktidar olgusu, farklı kuramsal yaklaşımlar üzerinden çok boyutlu biçimde ele alınır. Bu bağlamda Michel Foucault’nun “iktidarın her yerdeliği” yaklaşımı incelenerek iktidarın yalnızca kurumsal yapılarda değil, gündelik pratikler içinde de nasıl üretildiği tartışılır. Ardından Pierre Bourdieu’nün simgesel iktidar kavramsallaştırması ele alınarak kültürel sermaye, habitus ve alan ilişkisi çerçevesinde iktidarın yeniden üretim mekanizmaları analiz edilir. Meşruiyet ve otorite kavramları klasik sosyolojik kuramlar ışığında değerlendirilir. Dersin devamında siyasete ilişkin temel sosyolojik yaklaşımlar kuramsal bir bütünlük içinde ele alınır. İşlevselci yaklaşımın siyasal sistemi toplumsal bütünleşmenin bir unsuru olarak nasıl konumlandırdığı incelenir. Çoğulcu yaklaşımın farklı çıkar grupları arasındaki dengeye yaptığı vurgu analiz edilir. Elit teorisinin siyasal gücün belirli gruplar arasında yoğunlaştığına ilişkin savları değerlendirilir. Marksist-çatışmacı yaklaşımın siyaset ile ekonomik yapı arasındaki ilişkiyi nasıl kurduğu tartışılır. Siyaset olgusunun doğasına yönelik tartışmaların ilk bölümünde ekonomik determinizm yaklaşımı ele alınır ve bu yaklaşımın siyasal süreçleri ekonomik altyapı üzerinden açıklama biçimi analiz edilir. Marksist teori çerçevesinde siyaset kavramının nasıl konumlandırıldığı ve devletin sınıfsal niteliği üzerinde durulur. İkinci bölümde ise siyasetin göreli özerkliği tartışmaya açılır. Bu bağlamda Antonio Gramsci’nin hegemonya kavramı, rızanın üretimi ve ideolojik süreçler bağlamında değerlendirilir. Louis Althusser’in devletin ideolojik ve baskı aygıtlarına ilişkin yaklaşımı analiz edilerek ideolojinin yeniden üretim süreçlerindeki rolü tartışılır. Devletin ideolojik aygıtları ve baskı aygıtları arasındaki ayrım detaylı biçimde ele alınır. Siyasetin özerkliği tartışmaları çerçevesinde Ernesto Laclau ve Chantal Mouffe’un söylem kuramı ve hegemonya anlayışları değerlendirilir. Dersin ilerleyen aşamasında elitler ve siyaset ilişkisi tarihsel ve kuramsal bir perspektifle ele alınır. Vilfredo Pareto’nun elitlerin dolaşımı kuramı incelenir ve siyasal sistemlerin dinamik yapısı ile ilişkilendirilir. Gaetano Mosca’nın yönetici sınıf yaklaşımı değerlendirilerek siyasal iktidarın örgütlenme biçimleri tartışılır. Robert Michels’in oligarşinin demir yasası çerçevesinde örgütlerin kaçınılmaz biçimde elitist yapılara dönüşme eğilimi analiz edilir. Demokratik elitizm tartışmaları farklı kuramsal yaklaşımlar ışığında ele alınır. C. Wright Mills’in iktidar eliti kavramsallaştırması üzerinden modern toplumlarda siyasal ve ekonomik gücün yoğunlaşma biçimleri değerlendirilir. Dersin son bölümünde siyasal kültür, siyasal iletişim ve kamuoyu kavramları ele alınarak bireylerin siyasal tutum ve davranışlarının oluşum süreçleri analiz edilir. Siyasal katılım biçimleri ve iletişim araçlarının siyasal süreçler üzerindeki etkileri tartışılır. Temsil kavramı, demokratik sistemlerin işleyişi bağlamında değerlendirilir ve siyasal partilerin bu süreçteki rolü incelenir. Böylece ders boyunca öğrencilerin siyasal olguları çok boyutlu, eleştirel ve kuramsal bir çerçevede analiz edebilmeleri hedeflenir.